แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอก จางกี่เดือน? วิธีดูแลแต่ละช่วง

แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอก คือรอยแผลถาวรที่เกิดจากการกรีดผิวเพื่อตัดเนื้อเต้านมส่วนเกินและจัดตำแหน่งหัวนมใหม่ ตำแหน่งและความยาวของแผลขึ้นกับวิธีผ่าตัด และจะค่อย ๆ จางลงเป็นเส้นบางภายใน 12–18 เดือนหากดูแลถูกช่วงค่ะ

• แผลจะอยู่ตรงไหนและยาวแค่ไหน ขึ้นกับวิธีผ่าตัดที่เหมาะกับหน้าอกของแต่ละคน
• แผลต้องใช้เวลาประมาณ 12–18 เดือนกว่าจะเข้าที่ ไม่ได้จางในเดือนเดียว
• สามสิ่งที่ช่วยมากที่สุดคือ ซิลิโคนชีทหรือเจล กันแดด และบรากระชับที่ช่วยลดแรงตึงแผล

หลายคนทนปวดคอ ปวดไหล่ ปวดหลังจากหน้าอกใหญ่มานานหลายปี ออกกำลังกายก็ลำบาก เลือกเสื้อผ้าก็ยาก พอตัดสินใจหาข้อมูลเรื่องผ่าตัดลดขนาดหน้าอก ด่านสุดท้ายที่ทำให้ลังเลมักเป็นคำว่า “แผลเป็น” ค่ะ

“อยากหายปวด แต่กลัวแผลติดตัวไปตลอดชีวิต” “ที่บ้านมีคนเป็นคีลอยด์ เราจะเป็นด้วยไหม” “ใส่ชุดชั้นในแล้วจะปิดแผลได้จริงหรือเปล่า” เป็นคำถามที่ทีมแพทย์ได้ยินแทบทุกสัปดาห์ บอกกันตรง ๆ ว่าการผ่าตัดลดขนาดหน้าอกแบบไม่มีแผลเลยยังทำไม่ได้ แต่แผลจะชัดหรือจาง หนาหรือบาง นั้นต่างกันได้มากตามการออกแบบแผล เทคนิคการเย็บ และการดูแลหลังผ่าตัด

นพ. อี ซองอุค ศัลยแพทย์ตกแต่งของโรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน มักอธิบายผู้ป่วยว่า เป้าหมายไม่ใช่การ “ลบแผล” แต่คือการช่วยให้แผลค่อย ๆ เข้าที่อย่างเป็นธรรมชาติที่สุด บทความนี้จึงโฟกัสเฉพาะเรื่องแผลเป็น ตั้งแต่ตำแหน่งแผลตามวิธีผ่าตัด ปัจจัยเสี่ยงแผลนูน ไทม์ไลน์การจางของแผล ไปจนถึงอาการที่ควรรีบติดต่อแพทย์ค่ะ

แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอก คืออะไร และอยู่ตรงไหนบ้าง?

แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอกคือร่องรอยที่ผิวสร้างขึ้นเพื่อปิดแนวกรีด ซึ่งจะอยู่รอบลานนมเสมอ และอาจมีเส้นแนวตั้งลงมาถึงราวนม หรือมีเส้นแนวนอนใต้ราวนมเพิ่มด้วย ขึ้นกับว่าต้องตัดเนื้อออกมากแค่ไหนและหน้าอกหย่อนมากน้อยเพียงใดค่ะ

ทำไมผ่าตัดลดขนาดหน้าอกจึงต้องมีแผลเป็น

เมื่อผิวถูกกรีด ร่างกายจะสร้างคอลลาเจน (โปรตีนเส้นใยที่เป็นโครงของผิว) ขึ้นมาอุดรอยแยกทันที ปัญหาคือเส้นใยคอลลาเจนชุดใหม่ไม่ได้เรียงตัวเป็นตาข่ายสานกันเหมือนผิวเดิม แต่เรียงเป็นแนวขนานแน่น ๆ เราจึงมองเห็นเป็น “เส้นแผล” ที่สีและผิวสัมผัสต่างจากผิวรอบข้าง

การผ่าตัดลดขนาดหน้าอกไม่ได้ตัดแค่ผิวหนัง แต่ต้องตัดเนื้อเต้านมออกในปริมาณมาก จัดรูปทรงเนื้อที่เหลือ และย้ายหัวนมขึ้นไปอยู่ตำแหน่งใหม่ จึงหลีกเลี่ยงการกรีดไม่ได้ค่ะ ข้อนี้ต้องพูดให้ชัดตั้งแต่ต้น ไม่มีวิธีลดขนาดหน้าอกด้วยการผ่าตัดแบบไหนที่ไม่เหลือแผลเลย

แผล 3 แบบตามวิธีผ่าตัด: รูปสมอ (ตัว T กลับหัว) / แนวตั้ง (lollipop) / รอบลานนม

แพทย์จะเลือกแนวแผลจากขนาดหน้าอก ระดับความหย่อน และปริมาณเนื้อที่ต้องตัดออก ตารางนี้สรุปว่าแต่ละแบบเหลือแผลตรงไหนค่ะ

วิธีผ่าตัด	ตำแหน่งแผล	เหมาะกับใคร	ความชัดของแผล
รูปสมอ (ตัว T กลับหัว)	รอบลานนม + เส้นแนวตั้งจากลานนมลงมาถึงราวนม + เส้นแนวนอนตามรอยพับใต้ราวนม	หน้าอกใหญ่มาก หย่อนมาก ต้องตัดเนื้อออกเยอะ	มากที่สุด
แนวตั้ง (lollipop)	รอบลานนม + เส้นแนวตั้งลงมาถึงราวนม	ตัดเนื้อปานกลาง หย่อนปานกลาง	ปานกลาง
รอบลานนม	วงรอบขอบลานนมอย่างเดียว	ตัดเนื้อน้อย หย่อนน้อย ผิวยืดหยุ่นดี	น้อยที่สุด

ในตำราศัลยกรรมพลาสติก กลุ่มเทคนิค “แผลสั้น” (short scar) เช่น แผลแนวตั้งหรือแผลรอบลานนม ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อแก้อาการจากหน้าอกใหญ่และให้ทรงอยู่ได้นาน โดยเหลือแผลให้น้อยที่สุดเท่าที่ทรงหน้าอกจะยอมให้ทำได้ค่ะ

จากประสบการณ์ของ นพ. อี ซองอุค ผู้ป่วยเกาหลีส่วนใหญ่ได้รับการผ่าตัดแบบรูปสมอหรือแบบแนวตั้ง ส่วนกรณีที่แก้ได้ด้วยแผลรอบลานนมอย่างเดียวมีน้อยกว่าที่หลายคนคิด ถ้ายืนยันจะเลือกแผลเล็กทั้งที่ไม่เหมาะกับหน้าอกของตัวเอง ผลที่ได้อาจเป็นหน้าอกที่ยังหย่อนหรือทรงดูไม่เป็นธรรมชาติ ซึ่งแก้ยากกว่าการมีแผลยาวขึ้นอีกนิดค่ะ

รายละเอียดว่าใครเหมาะกับการผ่าตัด และวิธีผ่าตัดแต่ละแบบต่างกันอย่างไร อ่านต่อได้ที่ ผ่าตัดลดขนาดหน้าอก เหมาะกับใคร และมีวิธีผ่าตัดแบบไหนบ้าง หรือดูข้อมูลสำหรับผู้ป่วยจาก ASPS (American Society of Plastic Surgeons) – Breast Reduction ค่ะ

ใครเสี่ยงแผลนูนหรือคีลอยด์มากกว่า? 5 ปัจจัยที่กำหนดหน้าตาแผลเป็น

คนที่มีประวัติแผลนูนหรือคีลอยด์ในตัวเองหรือในครอบครัว คนผิวคล้ำ และคนอายุน้อย มีแนวโน้มเกิดแผลหนาหรือรอยดำมากกว่าค่ะ แต่หน้าตาแผลสุดท้ายไม่ได้ขึ้นกับพันธุกรรมอย่างเดียว เทคนิคการเย็บและการดูแลหลังผ่าตัดก็มีผลมากพอกัน

ก่อนไปต่อ ขอแยกคำสองคำนี้ให้ชัดก่อนค่ะ

• แผลเป็นนูน (hypertrophic scar) คือแผลที่หนาและแดงขึ้นมา แต่ยังอยู่ในขอบเขตของแนวแผลเดิม และมักค่อย ๆ ยุบลงเองได้เมื่อเวลาผ่านไป
• คีลอยด์ (keloid) คือแผลที่ลุกลามเกินขอบแผลเดิมออกไปเรื่อย ๆ มักคันหรือเจ็บ และไม่ค่อยยุบลงเอง จึงต้องวางแผนป้องกันตั้งแต่แรก

ปัจจัยหลักที่กำหนดว่าแผลจะออกมาหน้าตาแบบไหน มี 5 ข้อค่ะ

• กรรมพันธุ์: เคยมีแผลนูนหรือคีลอยด์ หรือคนในครอบครัวเป็น
• สีผิว: ผิวยิ่งเข้ม ยิ่งเสี่ยงรอยดำหลังแผลหาย
• อายุ: อายุน้อยแผลหายเร็ว แต่ก็มีแนวโน้มเกิดแผลนูนมากกว่า
• เทคนิคการเย็บ: เย็บกี่ชั้นและกระจายแรงตึงได้ดีแค่ไหน
• การดูแลหลังผ่าตัด: กันแดด ใส่บรากระชับ และใช้ซิลิโคนสม่ำเสมอหรือไม่

กรรมพันธุ์และประวัติแผลนูน/คีลอยด์ในครอบครัว

ลองนึกถึงแผลเก่าของตัวเอง เช่น แผลเจาะหู แผลผ่าคลอด หรือรอยสิวที่หน้าอกและไหล่ ถ้าเคยนูนหนาผิดปกติ ให้แจ้งแพทย์ตั้งแต่วันแรกที่ปรึกษาค่ะ คนกลุ่มนี้ยังผ่าตัดได้ แต่แพทย์จะวางแผนป้องกันตั้งแต่วันแรกหลังผ่าตัด แทนที่จะรอให้แผลนูนก่อนค่อยแก้

สีผิว Fitzpatrick IV–VI (ผิวคนไทยส่วนใหญ่) กับรอยดำหลังแผล

Fitzpatrick คือมาตราที่แพทย์ใช้แบ่งสีผิวเป็น 6 ระดับ ระดับ IV–VI คือผิวสองสีไปจนถึงผิวคล้ำ ซึ่งคนไทยจำนวนมากอยู่ในช่วงนี้ ผิวกลุ่มนี้มีเม็ดสีที่ไวต่อการอักเสบ แผลจึงมีโอกาสเกิด PIH (รอยดำหลังการอักเสบ) มากกว่าผิวขาว และแดดแรงแบบเมืองไทยยิ่งทำให้รอยดำชัดและอยู่นานขึ้นค่ะ

ข่าวดีคือรอยดำแบบนี้ส่วนใหญ่ค่อย ๆ จางได้ และป้องกันได้ด้วยการกันแดดอย่างจริงจัง สำหรับผู้อ่านชาวไทย การกันแดดจึงสำคัญไม่แพ้การใช้ซิลิโคนเลยค่ะ

อายุ เทคนิคการเย็บ และการดูแลหลังผ่าตัด

อายุเป็นสิ่งที่เปลี่ยนไม่ได้ แต่อีกสองข้อที่เหลือเปลี่ยนได้ค่ะ เทคนิคการเย็บเป็นหน้าที่ของศัลยแพทย์ ส่วนการดูแลหลังผ่าตัดเป็นหน้าที่ร่วมกันระหว่างผู้ป่วยกับทีมแพทย์ นพ. อี ซองอุค ย้ำเสมอว่าทั้งพื้นฐานผิวกับฝีมือผ่าตัด และการดูแลหลังผ่าตัด ต่างก็สำคัญ พลาดข้อใดข้อหนึ่งก็ทำให้แผลออกมาไม่สวยได้

ศัลยแพทย์ลดแผลเป็นตั้งแต่ในห้องผ่าตัดอย่างไร?

ศัลยแพทย์ลดแผลเป็นได้ตั้งแต่ในห้องผ่าตัดด้วยสองเรื่องหลัก คือออกแบบแนวแผลให้เหมาะกับหน้าอกแต่ละคน และเย็บปิดแผลหลายชั้นเพื่อไม่ให้แรงตึงทั้งหมดไปตกอยู่ที่ผิวชั้นนอกค่ะ แรงตึงที่ผิวยิ่งน้อย แผลยิ่งมีโอกาสออกมาเป็นเส้นบาง

ออกแบบแนวแผลเฉพาะบุคคล (ขนาด ความหย่อน ความยืดหยุ่นผิว ระยะหัวนม–ราวนม)

ตอนปรึกษา แพทย์จะไม่ใช้แนวแผลแบบเดียวกับทุกคน แต่จะประเมินหลายเรื่องรวมกัน

• ขนาดหน้าอกและระดับความหย่อน โดยใช้เกณฑ์ Regnault (เกณฑ์วัดว่าหัวนมตกต่ำกว่ารอยพับใต้ราวนมมากแค่ไหน)
• ความยืดหยุ่นและความหนาของผิว
• ระยะจากหัวนมถึงรอยพับใต้ราวนม
• ขนาดหน้าอกที่ผู้ป่วยต้องการหลังผ่าตัด
• ความเสี่ยงแผลนูนและคีลอยด์ของแต่ละคน

จากข้อมูลทั้งหมดนี้ แพทย์จะเลือกวิธีที่เหลือแผลน้อยที่สุด ขณะที่ยังได้ทรงหน้าอกที่สวยและเป็นธรรมชาติค่ะ

เย็บหลายชั้นเพื่อกระจายแรงตึง

ถ้าเย็บแค่ผิวชั้นนอกชั้นเดียว แรงดึงทั้งหมดจะไปตกที่เส้นแผลตรง ๆ แผลจึงมีโอกาสถ่างกว้างและหนาขึ้น เทคนิคที่ใช้จึงเป็นการเย็บหลายชั้น (multi-layer closure) ไล่จากชั้นลึกขึ้นมาค่ะ

ชั้นที่เย็บ	ไหมที่ใช้	หน้าที่
ชั้นหนังแท้ลึก (deep dermal)	ไหมละลาย	รับแรงตึงแทนผิวชั้นนอก ป้องกันแผลถ่าง
ชั้นหนังแท้ตื้น	ไหมละลายเส้นเล็ก	จัดขอบแผลให้ชิดกันพอดี
ผิวชั้นนอก	เย็บซ่อนใต้ผิว (subcuticular) หรือเย็บเส้นเล็กมาก	ทำให้เส้นแผลเรียบและบาง

เปรียบง่าย ๆ เหมือนการแขวนรูปหนัก ๆ ถ้าใช้ตะปูตัวเดียว ผนังตรงนั้นจะรับน้ำหนักทั้งหมด แต่ถ้ากระจายไว้หลายจุด แต่ละจุดก็รับแรงน้อยลง แผลก็เช่นกันค่ะ

จุดต่อรูปตัว T: จุดที่ตึงที่สุดของแผล

ในแผลรูปสมอ จุดที่เส้นแนวตั้งมาบรรจบกับเส้นใต้ราวนมเป็นตัว T คือจุดที่รับแรงตึงมากที่สุด และเลือดมาเลี้ยงน้อยที่สุด ส่วนในแผลแนวตั้ง จุดเสี่ยงคือบริเวณกลางเส้นแนวตั้ง ตำราศัลยกรรมพลาสติกอ้างอิงการทบทวนผู้ป่วยที่ผ่าตัดแบบแผลแนวตั้ง 250 รายต่อเนื่อง ซึ่งพบว่า ภาวะแผลแยกตื้นเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด คือราว 2.2% ของเต้านม และมักเกิดตรงกลางแนวแผลตั้งซึ่งแรงตึงสูงสุดค่ะ นี่คือเหตุผลที่การเย็บหลายชั้นและการลดแรงตึงหลังผ่าตัดสำคัญมาก

แผลเป็นลดหน้าอก จางกี่เดือน? ไทม์ไลน์ 0–18 เดือนและการดูแลแต่ละช่วง

แผลเป็นลดหน้าอกจะเห็นชัดที่สุดใน 1–3 เดือนแรก เริ่มแบนและจางลงชัดเจนในช่วง 3–6 เดือน และเข้าที่เป็นเส้นบางสีใกล้ผิวในราว 12–18 เดือนค่ะ ระหว่างทางสีแผลจะเปลี่ยนจากแดง เป็นชมพู แล้วค่อย ๆ จางลง ซึ่งเป็นเรื่องปกติ

ไทม์ไลน์สีและความนูนของแผล (ตาราง)

ช่วงเวลา	หน้าตาแผล	สิ่งที่ควรรู้
0–1 เดือน	แดง นูนเล็กน้อย เห็นแนวเย็บชัด	ช่วงแผลกำลังปิด เน้นดูแลแผลให้สะอาด
1–3 เดือน	เปลี่ยนเป็นสีชมพู อาจคัน	ช่วงที่ต้องดูแลมากที่สุด เพราะคอลลาเจนสร้างตัวเร็ว
3–6 เดือน	ค่อย ๆ แบนลง สีจางลง	ดูแลต่อเนื่อง ถ้าแผลหนาขึ้นให้รีบปรึกษาแพทย์
6–12 เดือน	สีใกล้ผิวเดิมมากขึ้น	ใส่ชุดชั้นในหรือเสื้อผ้าทั่วไปส่วนใหญ่ปิดได้
12–18 เดือน	แผลเข้าที่ เป็นเส้นบางจาง	หน้าตาแผลสุดท้าย

ไทม์ไลน์นี้สอดคล้องกับระยะการหายของแผลในตำราค่ะ ตามตำราศัลยกรรมพลาสติก แผลผ่าตัดจะผ่านระยะอักเสบราว 2 สัปดาห์แรก ระยะสร้างคอลลาเจนตั้งแต่ 2 สัปดาห์ถึง 6 เดือน และระยะเข้าที่ตั้งแต่ 6 เดือนไปจนถึง 1 ปีหรือนานกว่านั้น ช่วงสร้างคอลลาเจนนี่เองที่แผลมีโอกาสหนาตัว จึงเป็นช่วงที่การดูแลให้ผลมากที่สุด

ดูแล 4 ช่วง: 0–2 สัปดาห์ / 2–6 สัปดาห์ / 6 สัปดาห์–6 เดือน / หลัง 6 เดือน

การดูแลแผลแบบจริงจังจะเริ่มหลังแผลปิดสนิทและสะเก็ดหลุดแล้ว ซึ่งมักอยู่ราวสัปดาห์ที่ 2–4 ค่ะ ถ้าเริ่มเร็วเกินไปแผลอาจระคายเคือง แต่ถ้าเริ่มช้าเกินไป คอลลาเจนก็หนาตัวไปแล้ว

• 0–2 สัปดาห์ (ช่วงปกป้องแผล): เปลี่ยนผ้าปิดแผลตามที่แพทย์สั่ง ใส่บรากระชับตลอด 24 ชั่วโมง (ถอดเฉพาะตอนอาบน้ำ) สังเกตสัญญาณติดเชื้อ เช่น มีไข้ มีหนอง แดงร้อนมากขึ้น ตัดไหมมักอยู่ราว 2 สัปดาห์
• 2–6 สัปดาห์ (ช่วงเริ่มดูแลแผล): ใช้ซิลิโคนชีทหรือเจลอย่างน้อย 12 ชั่วโมงต่อวัน ทากันแดด SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน นวดแผลเบา ๆ เมื่อแพทย์อนุญาต
• 6 สัปดาห์–6 เดือน (ช่วงดูแลเข้มข้น): ใช้ซิลิโคนต่อเนื่อง แนะนำวันละ 20 ชั่วโมงขึ้นไป ค่อย ๆ เพิ่มการนวด ถ้าแผลเริ่มนูนหนาให้รีบปรึกษาแพทย์
• หลัง 6 เดือน (ช่วงแผลเข้าที่): ถ้าจำเป็น แพทย์อาจพิจารณาเลเซอร์หรือฉีดยาที่แผล กันแดดต่อเนื่องอย่างน้อย 1 ปี และนัดตรวจเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง

ทำไมต้องเป็นซิลิโคน? ตำราศัลยกรรมพลาสติกระบุว่า แม้การทบทวนงานวิจัยในอดีตจะพบหลักฐานไม่มากนัก แต่งานวิจัยแบบสุ่มหลายชิ้นหลังจากนั้นยืนยันว่าซิลิโคนเจลชีทช่วยให้แผลนูนเข้าที่เร็วขึ้น และลดอาการเจ็บ แข็ง และคันได้ค่ะ เชื่อกันว่าซิลิโคนช่วยคลุมผิวให้ชุ่มชื้น ทำให้การอักเสบที่กระตุ้นคอลลาเจนให้หนาตัวลดลง

นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยในแผลผ่าตัดเต้านมโดยตรงที่พบว่า ซิลิโคนชีทช่วยป้องกันแผลนูนได้ค่ะ

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ ซิลิโคน “ช่วยให้แผลเข้าที่ดีขึ้น” ไม่ได้ “ลบแผล” ส่วนครีมหรือน้ำมันที่แค่ผสมซิลิโคน ตำรายังระบุว่าผลไม่แน่นอนค่ะ

บรากระชับและท่าทางช่วยลดแรงตึงแผล

บรากระชับช่วยพยุงน้ำหนักเต้านมไม่ให้ดึงแผล โดยเฉพาะแผลใต้ราวนมและจุดต่อตัว T ในหนังสือว่าด้วยแผลเป็นยังมีงานวิจัยแบบสุ่มที่พบว่า การใช้แรงกดร่วมกับซิลิโคนช่วยป้องกันแผลนูนได้ดีค่ะ วิธีเลือกไซซ์ รุ่น และระยะเวลาใส่ อ่านแยกได้ที่ วิธีเลือกบราหลังผ่าตัดลดขนาดหน้าอก

นอกจากบรา นิสัยเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันก็มีผลกับแผลเหมือนกันค่ะ

• ท่าทาง: การห่อไหล่และหุบอกเข้าหากันเพิ่มแรงตึงที่แผล พยายามยืดอกนั่งตรง
• น้ำหนักตัว: น้ำหนักขึ้นหรือลงเร็วเปลี่ยนแรงตึงของผิว ทำให้แผลกว้างขึ้นได้
• แดด: แผลใหม่ไวต่อแดดมาก ไปสระว่ายน้ำหรือทะเลให้ใช้ทั้งเสื้อผ้าปกปิดและครีมกันแดด

กลับไปทำกิจกรรมได้เมื่อไหร่

ช่วงเวลา	กิจกรรมที่ทำได้
1–2 สัปดาห์	ใช้ชีวิตประจำวันเบา ๆ กลับไปทำงานออฟฟิศได้
3–4 สัปดาห์	เดินเล่นเบา ๆ ทำกิจกรรมทั่วไปได้เกือบทั้งหมด
6 สัปดาห์	แอโรบิกเบา ๆ (หลังแพทย์ตรวจแล้ว)
8–12 สัปดาห์	ค่อย ๆ กลับไปออกกำลังกายช่วงบนและเวทเทรนนิ่ง

ใน 2 สัปดาห์แรก ให้งดยกแขนเหนือไหล่ งดยกของหนักเกิน 3 กิโลกรัม และงดขับรถหรือกิจกรรมหนัก ๆ ค่ะ

กลับไทยแล้วดูแลต่ออย่างไร

สำหรับคนที่มาผ่าตัดที่เกาหลี ช่วงที่แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอกต้องดูแลมากที่สุด (1–6 เดือน) มักเป็นช่วงที่กลับถึงไทยแล้ว จึงควรเตรียมตัวไว้ล่วงหน้าค่ะ

• สอบถามกำหนดตัดไหมและนัดตรวจแผลตั้งแต่ตอนปรึกษา เพื่อวางแผนวันเดินทางกลับให้เหมาะ
• เตรียมซิลิโคนชีทหรือเจลและครีมกันแดดให้พอใช้หลายเดือน
• แดดเมืองไทยแรงตลอดปี กันแดดทุกวันแม้อยู่ในร่ม โดยเฉพาะถ้าแผลอาจโดนแดดผ่านเสื้อบาง
• ถ้าแผลแดงขึ้น นูนหนา หรือมีอาการผิดปกติ ถ่ายรูปแล้วทักแชทสอบถามทีมแพทย์ทาง LINE ได้เลย

อาการแบบไหนควรติดต่อแพทย์? ผลข้างเคียงที่เกี่ยวกับแผล

ควรติดต่อแพทย์ทันทีถ้ามีไข้ แผลแดงร้อนลามมากขึ้น มีหนองหรือกลิ่น เต้านมบวมตึงขึ้นข้างเดียวอย่างรวดเร็ว หรือแผลเปิดแยกออกค่ะ ส่วนแผลที่เริ่มนูนหนาหรือคันมากผิดปกติก็ไม่ควรรอ เพราะยิ่งเริ่มรักษาเร็ว ผลยิ่งดี

ตารางผลข้างเคียง: ช่วงเวลาที่พบและการรับมือ

ผลข้างเคียง	ช่วงที่พบ	การรับมือ
ช้ำ บวม	หลังผ่าตัดถึงราว 2 สัปดาห์	เป็นปกติของการพักฟื้น ใส่บรากระชับต่อ
ติดเชื้อ	1–2 สัปดาห์หลังผ่าตัด	พบแพทย์ทันที รักษาด้วยยาปฏิชีวนะ
เลือดคั่ง น้ำเหลืองคั่ง	ภายในไม่กี่วันหลังผ่าตัด	แพทย์ระบายหรือดูดออก
แผลนูน	1–6 เดือน	ซิลิโคน กดทับ ฉีดสเตียรอยด์
คีลอยด์	3 เดือน–1 ปี	ถ้าพบเร็ว ใช้การรักษาหลายวิธีร่วมกัน
หัวนมชา	หลังผ่าตัดถึงราว 6 เดือน	ส่วนใหญ่ค่อย ๆ กลับมาดีขึ้น
สองข้างไม่เท่ากัน	ประเมินหลังยุบบวม	ต่างกันเล็กน้อยถือเป็นเรื่องปกติ

แผลแยกที่จุดต่อตัว T และปัจจัยเสี่ยง

ตามตำราศัลยกรรมพลาสติก การผ่าตัดลดขนาดหน้าอกแบบแผลสั้นมีรายงานภาวะแทรกซ้อนอยู่ระหว่าง 3–25% โดยแผลแยกตื้นพบ 0–14.3% และแผลนูนพบ 0–8.8% ค่ะ ตัวเลขกว้างแบบนี้เพราะแต่ละการศึกษามีกลุ่มผู้ป่วยและเทคนิคต่างกัน แผลแยกตื้นส่วนใหญ่เป็นรอยแยกเล็ก ๆ ที่ผิวชั้นนอก และหายได้ด้วยการทำแผลอย่างถูกวิธี

ตำรายังระบุปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงไว้สองข้อหลัก คือการตัดเนื้อมากกว่า 1,000 กรัมต่อข้างเพิ่มโอกาสแผลแยกและติดเชื้อ และการสูบบุหรี่เพียงอย่างเดียวก็เพิ่มความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนได้ แม้จะไม่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วยค่ะ ตัวเลขเหล่านี้มาจากการศึกษาผู้ป่วยในต่างประเทศ ความเสี่ยงของแต่ละคนต้องประเมินจากการตรวจจริงตอนปรึกษา

สำหรับคนที่มีประวัติแผลนูนหรือคีลอยด์ แผนป้องกันที่แพทย์มักเตรียมไว้ตั้งแต่แรก ได้แก่

• เริ่มใช้ซิลิโคนทันทีที่แผลพร้อม ไม่รอให้แผลนูนก่อน
• ถ้าเห็นสัญญาณแผลหนาตัวช่วงสัปดาห์ที่ 6–8 ให้ฉีดสเตียรอยด์ที่แผลแต่เนิ่น ๆ (ยานี้ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะใช้นานเกินไปทำให้ผิวบางได้)
• ใส่เสื้อหรือบรากดทับนานขึ้น อย่างน้อย 6 เดือน
• ถ้าจำเป็น อาจใช้เลเซอร์ PDL (เลเซอร์ที่ช่วยลดความแดงของแผล) ร่วมด้วย

ถ้าแผลนูนหนาไปแล้วก็ยังแก้ไขได้ค่ะ อ่านเพิ่มเติมเรื่อง การแก้ไขแผลหลังผ่าตัดลดขนาดหน้าอก

บุหรี่: ต้องหยุดก่อนและหลังผ่าตัด (สรุปสั้น)

บุหรี่ทำให้หลอดเลือดหดตัว ออกซิเจนไปถึงขอบแผลน้อยลง แผลจึงหายช้า หนาตัวง่าย และในรายที่รุนแรงผิวบริเวณแผลอาจตายได้ค่ะ ควรหยุดบุหรี่อย่างน้อย 4 สัปดาห์ก่อนจนถึง 4 สัปดาห์หลังผ่าตัด และบุหรี่ไฟฟ้าก็อันตรายเช่นเดียวกัน ส่วนเรื่องอาหาร ยา และอาหารเสริมที่ต้องเตรียมก่อนผ่าตัด ดูได้ครบใน เช็กลิสต์เตรียมตัวก่อนผ่าตัดลดขนาดหน้าอก

คำถามที่พบบ่อยเรื่องแผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอก

ปรึกษาเรื่องแผลเป็นก่อนผ่าตัดลดขนาดหน้าอกกับโรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน

สรุปสั้น ๆ คือ แผลเป็นผ่าตัดลดขนาดหน้าอกไม่หายไป แต่ถ้าเลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะ เย็บอย่างละเอียด และดูแลถูกช่วงเวลา แผลจะจางลงได้มากค่ะ หลายคนที่ผ่าตัดไปแล้ว 1–2 ปีบอกตรงกันว่า ความสบายตัวที่ได้คืนมา ทั้งหายปวด ใส่เสื้อผ้าได้อิสระ และสัดส่วนที่สมดุล สำคัญกว่าเส้นแผลที่จางลงเรื่อย ๆ

อย่างไรก็ตาม เหมาะกับวิธีผ่าตัดแบบไหน เสี่ยงแผลนูนหรือคีลอยด์แค่ไหน และต้องดูแลหลังผ่าตัดอย่างไร ประเมินจากรูปถ่ายหรือบทความไม่ได้ ต้องให้แพทย์ตรวจจริงค่ะ ดูข้อมูลเพิ่มเติมเรื่อง ลดขนาดหน้าอกที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน หรือทักแชทเข้ามาปรึกษาเพื่อรับการประเมินเฉพาะบุคคลได้เลย

• LINE: @339fwnst — ทักแชทเข้ามาปรึกษาฟรี
• โทร: +82-10-6864-1175 (มีล่ามภาษาไทย)

อ่านบทความอื่น ๆ เรื่องลดขนาดหน้าอกได้ที่ รวมบทความผ่าตัดลดขนาดหน้าอก

ตรวจทานเนื้อหาโดย: นพ. อี ซองอุค ศัลยแพทย์ตกแต่ง ผู้อำนวยการโรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน