ดูแลตัวเองหลังดึงหน้า คือ ข้อปฏิบัติช่วงพักฟื้นหลังผ่าตัดยกกระชับใบหน้า (facelift) ที่ช่วยให้แผลหน้าหูและหลังหูไม่อักเสบ และให้อาการบวมช้ำยุบลงตามเวลา แบ่งตามช่วงเวลา ตั้งแต่ท่านอน การประคบ ผ้ารัดหน้า การดูแลแผล ล้างหน้า ออกกำลังกาย จนถึงการทานยาค่ะ
พอผ่าตัดเสร็จแล้วกลับถึงที่พัก คำถามมักผุดขึ้นมาพร้อมกันหลายข้อ เช่น “ท่อระบายเลือดต้องดูแลยังไง” “ผ้ารัดหน้าต้องใส่ตอนกินข้าวด้วยไหม” หรือ “สระผมได้ตอนไหน” ซึ่งก็เป็นคำถามที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดในห้องตรวจเหมือนกันค่ะ
บทความนี้จึงยกคำแนะนำหลังผ่าตัดดึงหน้าเต็ม (SMAS) ที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอินให้คนไข้จริงมาเรียงทีละข้อ แล้วเติม “เหตุผล” ไว้ทุกข้อว่าทำไมต้องทำแบบนั้น เพราะเมื่อเข้าใจเหตุผลแล้ว การอดทน 2 สัปดาห์หรือ 1 เดือนจะง่ายขึ้นมากค่ะ
สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่านรายละเอียด
- ท่านอน — 2 สัปดาห์แรกนอนหงาย หน้าตั้งตรงเข้าหาเพดาน ห้ามนอนตะแคงหรือนอนคว่ำ
- ประคบ — ประคบเย็นถึงวันที่ 3 (นับวันผ่าตัดด้วย) หลังจากนั้นเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น
- ผ้ารัดหน้า — สัปดาห์แรกใส่ 24 ชั่วโมง (ถอดได้ตอนทานอาหารและแปรงฟัน) จากนั้นใส่ตอนอยู่บ้านและตอนนอนวันละ 8 ชั่วโมงขึ้นไปจนครบ 1 เดือน
- ท่อระบายเลือดและไหมห้ามเลือด — ถอดเมื่อมาโรงพยาบาลวันที่ 3 ส่วนไหมเย็บแผลตัดวันที่ 7–10
- ล้างหน้าและสระผม — ล้างหน้าได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้น สระผมได้หลังตัดไหม
- ออกกำลังกาย — ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วัน เดินเบา ๆ หลัง 1–2 สัปดาห์ ออกกำลังหนักได้หลัง 1 เดือน
- 1 เดือนแรกควรเลี่ยง — ซาวน่า เหล้า บุหรี่ ทำสีหรือดัดผม นวดหน้าและกดหน้าแรง ๆ ส่วนอัลเทอร่าหรือการยกกระชับด้วยอัลตราซาวด์ให้เว้น 6 เดือน
รายละเอียดวิธีผ่าตัดและแนวแผลอ่านได้ที่หน้า ดึงหน้าที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน ถ้าระหว่างพักฟื้นมีเรื่องสงสัย ทักแชทมาได้ที่ LINE: @339fwnst ค่ะ
สารบัญ
ดึงหน้าเต็ม (SMAS) คืออะไร ทำไมการดูแลจึงเน้นแผลรอบหู
การดึงหน้าเต็มแบบ SMAS คือการผ่าตัดยกผิวแก้มและแนวกรามที่หย่อนลง พร้อมยกชั้น SMAS (ชั้นพังผืดที่รองรับผิวหน้าอยู่ด้านล่าง เปรียบเหมือนผ้าซับในของเสื้อ) ขึ้นแล้วตรึงไว้ในตำแหน่งใหม่ค่ะ การยกเฉพาะผิวด้านบนอย่างเดียวมักคลายตัวเร็ว จึงต้องจัดการชั้นที่รองรับอยู่ข้างใต้ไปด้วย
แนวแผลส่วนใหญ่เริ่มที่หน้าใบหู อ้อมใต้ติ่งหู แล้วต่อเข้าไปในแนวเส้นผมหลังใบหู การดูแลตัวเองหลังดึงหน้าจึงมีสองเรื่องหลักควบคู่กัน คือ ปกป้องแผลรอบใบหู และ ปกป้องผิวแก้มกับแนวกรามที่เพิ่งยกขึ้น ไม่ให้ถูกกดทับหรือถูกดึงผิดทิศ ทุกข้อในบทความนี้จะวนกลับมาที่สองเรื่องนี้เสมอค่ะ
คู่มือนี้เหมาะกับใคร: ดึงหน้าเต็มกับดึงหน้าแบบมินิต่างกันตรงไหน
คู่มือนี้เขียนสำหรับคนที่ผ่าตัดดึงหน้าเต็มแบบ SMAS หรือกำลังวางแผนมาผ่าตัดที่เกาหลีค่ะ ถ้าคุณทำดึงหน้าแบบมินิ ขอบเขตแผลและกำหนดการบางอย่างจะต่างออกไปเล็กน้อย ให้อ่าน ข้อควรระวังหลังดึงหน้ามินิ แทน
ตัวอย่างความต่างที่ควรรู้ เช่น ในการดึงหน้าเต็ม การสระผมจะเริ่มได้หลังตัดไหมแล้ว (ราววันที่ 7–10) เพราะแผลหลังใบหูอยู่ในแนวเส้นผม อีกเรื่องที่สำคัญกว่าคู่มือใด ๆ คือ คำแนะนำเฉพาะตัวที่ได้รับตอนออกจากโรงพยาบาลมาก่อนเสมอ เพราะขอบเขตแผล การผ่าตัดอื่นที่ทำร่วมกัน และสภาพผิวของแต่ละคนไม่เหมือนกันค่ะ
ดูแลตัวเองหลังดึงหน้า: หลักการ 4 ช่วง ตั้งแต่วันผ่าตัดถึง 1 เดือน
ถ้าจำรายละเอียดทั้งหมดไม่ไหว ให้จำกรอบใหญ่ 4 ช่วงนี้ไว้ก่อนค่ะ แต่ละช่วงมีหลักการเดียวที่ใช้ตัดสินใจได้เกือบทุกสถานการณ์
| ช่วงเวลา | หลักการช่วงนี้ | สิ่งที่ต้องทำ / นัดหมาย |
|---|---|---|
| วันผ่าตัด – วันที่ 3 | ให้หน้าเย็นไว้ และนอนหงายตรง | ประคบเย็น ใส่ผ้ารัดหน้า 24 ชั่วโมง (ตลอดสัปดาห์แรก) มาโรงพยาบาลวันที่ 3 เพื่อถอดท่อระบายเลือดและไหมห้ามเลือด |
| ถึงวันที่ 10 | ปกป้องแผล | ตัดไหมวันที่ 7–10 และเลื่อนการสระผมไปจนกว่าจะตัดไหม |
| ถึง 2 สัปดาห์ | นอนไม่ให้หน้าถูกกดทับ | นอนหน้าตั้งตรงเข้าหาเพดาน เริ่มเดินเบา ๆ ได้หลัง 1–2 สัปดาห์ |
| ถึง 1 เดือน | เลี่ยงความร้อนและการกระตุ้น | ผ้ารัดหน้าวันละ 8 ชั่วโมงขึ้นไป งดซาวน่า เหล้า บุหรี่ ทำสี ดัดผม นวดหน้า และออกกำลังหนัก |
สรุปแบบจำง่าย: หลังดึงหน้าเต็ม ถอดท่อระบายเลือดและไหมห้ามเลือดวันที่ 3 และตัดไหมวันที่ 7–10 ค่ะ
ตารางนี้เป็นเกณฑ์ทั่วไปที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอินแนะนำ การฟื้นตัวจริงขึ้นกับขอบเขตแผล การผ่าตัดที่ทำร่วม และสภาพผิวของแต่ละคน ถ้าอยากดูการฟื้นตัวแบบละเอียดทีละระยะ อ่านต่อได้ที่ ระยะพักฟื้นหลังดึงหน้าแบบละเอียดทีละช่วง ค่ะ
ดูแลตัวเองหลังดึงหน้าเต็ม ข้อ 1–5: ท่านอน อาหาร ประคบ ผ้ารัดหน้า และแผล
แต่ละข้อด้านล่างเริ่มจากคำแนะนำของโรงพยาบาลตามที่คนไข้ได้รับจริง แล้วตามด้วยเหตุผลที่อยู่เบื้องหลังค่ะ
1. ท่านอนหลังผ่าตัด — นอนหงาย 2 สัปดาห์
คำแนะนำ: 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด ห้ามนอนตะแคงหรือนอนคว่ำ ให้นอนหงายโดยหน้าตั้งตรงเข้าหาเพดาน
เหตุผล: ที่ท่านอนมาเป็นข้อแรกก็เพราะมีผลต่อแผลมากค่ะ ถ้านอนตะแคง แผลหน้าหูกับหลังหูและผิวแก้มที่เพิ่งยกขึ้นจะถูกหมอนกดเต็ม ๆ
น้ำหนักศีรษะที่ทับแผลที่ยังไม่ติดดีทำให้อาการบวมไหลไปกองข้างเดียว และเนื้อเยื่อที่ตรึงไว้จะโดนแรงในทิศที่ผิดไปจากที่ตั้งใจ ส่วนการนอนคว่ำยิ่งทำให้หน้าอยู่ต่ำกว่าหัวใจ จึงบวมมากขึ้นอีก
ความสูงของหมอนก็ควรคิดถึงด้วยค่ะ หมอนที่สูงเกินไปทำให้คอพับไปข้างหน้า ผิวคอย่น และทางระบายน้ำเหลืองถูกกด อาการบวมจึงไปค้างใต้แนวกรามได้ง่าย ใช้ความสูงหมอนตามที่ได้รับคำแนะนำตอนออกจากโรงพยาบาล ระวังอย่าให้คางก้มเข้าหาหน้าอก และถ้ากลัวพลิกตัวตอนหลับ ให้วางหมอนข้างหรือเบาะกั้นไว้สองข้างลำตัวค่ะ
2. อาหารหลังผ่าตัด
คำแนะนำ: ทานอาหารทั่วไปได้ทุกอย่าง แต่ควรงดอาหารรสจัด
เหตุผล: ไม่จำเป็นต้องเลือกอาหารเป็นพิเศษค่ะ แต่อาหารเค็มทำให้ร่างกายเก็บน้ำไว้ อาการบวมจึงค้างนาน ส่วนอาหารเผ็ดเพิ่มเลือดที่ไหลมาที่หน้า ทำให้หน้าร้อนและบวมขึ้นได้
ช่วงแรกหลังผ่าตัด การอ้าปากกว้างหรือเคี้ยวนาน ๆ จะดึงแผลหน้าหู ไม่กี่วันแรกจึงควรเลือกโจ๊กหรือกับข้าวนิ่ม ๆ ที่เคี้ยวง่าย และทานโปรตีนกับดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อช่วยให้แผลหายดีค่ะ
3. ลดบวม: ประคบเย็น 3 วัน แล้วเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น
คำแนะนำ: 2–3 วันแรกอาการบวมและช้ำจะค่อย ๆ มากขึ้น จากนั้นยุบลงช้า ๆ ภายใน 2–4 สัปดาห์ (แต่ละคนต่างกัน) ส่วนบวมที่เหลือจะหายไปภายใน 2–3 เดือน
ให้ประคบเย็นถึงวันที่ 3 โดยนับวันผ่าตัดด้วย (ใช้แผ่นประคบที่โรงพยาบาลให้) หลังจากนั้นเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น โดยใช้ผ้าปิดตาอุ่นสำหรับนอน หรือนำแผ่นประคบเข้าไมโครเวฟประมาณ 15 วินาที เนื่องจากผิวหน้ายังรับความรู้สึกได้น้อย ระวังอย่าให้ประคบอุ่นจนผิวไหม้
เหตุผล: การที่หน้าบวมที่สุดในวันที่ 2–3 ไม่ใช่สัญญาณผิดปกติ แต่เป็นลำดับตามธรรมชาติค่ะ ช่วงนั้นเลือดและของเหลวจะไหลมารวมที่บริเวณผ่าตัดเพื่อซ่อมแผล ตำราศัลยกรรมตกแต่งก็แนะนำให้ประคบเย็นใน 3 วันแรก และถือว่าอาการบวมส่วนใหญ่ขึ้นสูงสุดในช่วงนี้ ความเย็นช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ของเหลวจึงซึมออกมาน้อยลง
พอพ้นวันที่ 3 และเลยจุดสูงสุดไปแล้ว ร่างกายต้องดูดซึมของเหลวและรอยช้ำที่ค้างอยู่ จึงเปลี่ยนมาใช้ความอุ่นเพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ถ้าสลับลำดับโดยประคบอุ่นตั้งแต่วันแรก ๆ อาการบวมอาจมากขึ้นแทนค่ะ
เรื่องที่หมอย้ำมากที่สุดตอนประคบอุ่นคือแผลไหม้จากความร้อนค่ะ หลังดึงหน้า ความรู้สึกบริเวณแก้มและรอบหูจะชาไปช่วงหนึ่ง
เส้นประสาทเกรตออริคิวลาร์ (great auricular nerve — เส้นประสาทที่รับความรู้สึกของใบหูและผิวรอบหู) ถ้าถูกกระทบระหว่างผ่าตัด อาจทำให้ใบหู หนังศีรษะ และผิวหน้าบางส่วนชาชั่วคราว ช่วงนั้นเราจะรู้สึกร้อนช้ากว่าปกติ หลังอุ่นแผ่นประคบแล้วให้แตะหลังมือทดสอบก่อนทุกครั้ง และอย่าวางไว้ที่จุดเดียวนาน ๆ ค่ะ
4. ผ้ารัดหน้าหลังดึงหน้า ท่อระบายเลือด และการตัดไหม
คำแนะนำ:
- ตัดไหมวันที่ 7–10 (อาจต่างกันตามสภาพผิวของแต่ละคน)
- ผ้ารัดหน้าใส่ 24 ชั่วโมงตลอด 1 สัปดาห์ ถอดชั่วคราวได้ตอนทานอาหารหรือแปรงฟัน หลังจากนั้นแนะนำให้ใส่ต่อตอนอยู่บ้านและตอนนอน (อย่างน้อยวันละ 8 ชั่วโมง เป็นเวลา 1 เดือน)
- ถ้ารัดผ้ารัดหน้าแน่นเกินไป เลือดจะไปเลี้ยงผิวบริเวณนั้นน้อยลงจนผิวตายจากการกดทับได้ ให้รัดด้วยแรงกดที่สม่ำเสมอ ในระดับที่ไม่รู้สึกอึดอัด
- ทายาขี้ผึ้งที่แนวไหมวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น (จนกว่าจะตัดไหม)
- ท่อระบายเลือดและไหมห้ามเลือดจะถอดให้เมื่อมาโรงพยาบาลวันที่ 3 หลังจากนั้นทายาขี้ผึ้งปฏิชีวนะที่โรงพยาบาลจ่ายให้บาง ๆ วันละ 1–2 ครั้ง
- ช่วงที่ยังมีท่อระบายเลือด ทีมภาษาไทยจะแนะนำวิธีดูแลท่อระบายเลือดทาง LINE ให้ค่ะ
ผ้ารัดหน้าหลังดึงหน้าใส่ 24 ชั่วโมงในสัปดาห์แรก แล้วใส่วันละอย่างน้อย 8 ชั่วโมงจนครบ 1 เดือน — เป็นข้อที่ต้องทำต่อเนื่องนานที่สุดค่ะ
เหตุผล (ผ้ารัดหน้า): ผ้ารัดหน้าคือผ้ายืดที่โอบคางและแก้มไว้ หน้าที่ของมันคือกดผิวที่ยกขึ้นให้แนบกับชั้นด้านล่างอย่างสม่ำเสมอ ไม่ให้เกิดช่องว่างที่เลือดหรือน้ำเหลืองจะไปขังได้
แต่ รัดแน่นไม่ได้แปลว่าดีกว่า ค่ะ ถ้ารัดแน่นเกินไป เลือดจะไปไม่ถึงปลายผิวที่ถูกยก ผิวบริเวณนั้นอาจเสียหายได้ ตำราศัลยกรรมตกแต่งก็ระบุว่าผ้าพันหลังดึงหน้าควรนุ่มและไม่รัดแน่น ถ้าใส่แล้วเจ็บเพราะแน่น หรือถอดออกมาแล้วเห็นผิวซีดขาวหรือคล้ำเป็นสีแดงอมม่วง อย่ารัดกลับเข้าไปอีก ให้ติดต่อโรงพยาบาลทันที
เหตุผล (ท่อระบายเลือด): ท่อระบายเลือด (drain) คือสายเล็ก ๆ ที่ช่วยดึงเลือดและน้ำเหลืองที่ขังอยู่ใต้ผิวออกมาข้างนอกค่ะ ช่วงที่ต้องระวังที่สุดคือ 2 วันแรกหลังผ่าตัด
งานวิจัยปี 1994 ที่วิเคราะห์การดึงหน้า 1,236 ราย พบเลือดคั่งที่ต้องผ่าตัดซ้ำเพื่อเอาเลือดออก 1.86% และเกิดภายใน 48 ชั่วโมงแรกทั้งหมด
ในตำราศัลยกรรมตกแต่งและงานวิจัย ผู้ชายมีโอกาสเลือดคั่งราว 2 เท่าของผู้หญิง (เฉลี่ยราว 8% ในงานวิจัยใหญ่ 2 ชิ้นที่ศึกษาผู้ชาย) สาเหตุหนึ่งคือผิวที่มีหนวดเคราจะมีหลอดเลือดฝอยมาก นัดถอดท่อวันที่ 3 จึงเป็นโอกาสให้แพทย์ได้ตรวจแผลของคุณทันทีหลังผ่านช่วงที่ต้องระวังที่สุดไปค่ะ
เหตุผล (ตัดไหมและทายา): ที่ตัดไหมวันที่ 7–10 เพราะถึงตอนนั้นแผลติดกันแน่นพอจะอยู่ได้โดยไม่ต้องมีไหมแล้วค่ะ ถ้าตัดเร็วเกินไปแผลอาจแยก ถ้าช้าเกินไปรอยเข็มจะทิ้งรอยไว้ได้ง่าย ส่วนการทายาเช้าเย็นช่วยไม่ให้ผิวหน้าแผลแห้ง สะเก็ดจึงไม่หนาเกินไป
5. ไหมละลายที่เห็นตรงแผล
คำแนะนำ: ไหมสีฟ้าหรือสีดำ (Vicryl, PDS ฯลฯ) ที่เย็บไว้ในแผล อาจมองเห็นใต้ผิวหรือโผล่ออกมาเล็กน้อยตั้งแต่ราว 1 เดือนหลังผ่าตัด เป็นอาการชั่วคราว ไหมนี้จะถูกร่างกายดูดซึมเองภายในราว 3 เดือน จึงไม่ต้องกังวล
แต่ถ้าไหมโผล่ขึ้นมาบนผิว ห้ามจับหรือดึงเด็ดขาด เพราะเสี่ยงติดเชื้อ อักเสบ และแผลแย่ลง ให้ติดต่อโรงพยาบาล
เหตุผล: Vicryl หรือ PDS ต่างจากไหมเย็บผิวที่ต้องตัดออกค่ะ มันคือไหมละลายที่อยู่ด้านในเพื่อช่วยรับแรงตึงของแผล ทำให้แผลด้านนอกไม่ถ่างกว้างจนเป็นแผลเป็นใหญ่
ระหว่างที่ร่างกายดูดซึมไหม ปลายไหมอาจถูกดันขึ้นมาใกล้ผิวจนมองเห็น ถ้าตัดหรือดึงเองที่บ้าน รูนั้นจะกลายเป็นทางให้เชื้อโรคเข้า ติดต่อหรือแวะมาโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์เก็บให้เรียบร้อย ใช้เวลาไม่นานค่ะ
ข้อ 6–10: ล้างหน้า สระผม ออกกำลังกาย ยา เหล้าบุหรี่ และอาการที่ถือว่าปกติ
6. ล้างหน้าและสระผม: หลังดึงหน้า สระผมได้เมื่อไหร่
คำแนะนำ: ล้างหน้าได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นหลังผ่าตัด (ใช้ทิชชูเปียกเช็ดหน้า ระวังไม่ให้น้ำเข้าแผลฝั่งใบหู) สระผมได้หลังตัดไหมแล้ว หลังสระผมให้เป่าแผลด้วยลมเย็น ห้ามขยี้แผลฝั่งใบหูแรง ๆ ตอนสระผม และงดซาวน่า 1 เดือนหลังผ่าตัด (เสี่ยงติดเชื้อ)
เหตุผล: ที่แยกเวลาล้างหน้ากับสระผมออกจากกัน เพราะใบหน้าเช็ดเลี่ยงแผลรอบหูได้ แต่ตอนสระผม น้ำและแชมพูจะโดนแผลหลังหูที่อยู่ในแนวผมโดยตรง และมือก็ต้องขยี้บริเวณนั้นด้วย แม้เริ่มสระผมได้แล้ว รอบใบหูก็ควรใช้ปลายนิ้วล้างเบา ๆ เท่านั้นค่ะ
ต้องเป่าผมด้วยลมเย็นเท่านั้น เพราะลมร้อนทำให้แผลที่กำลังติดแห้งเกินไป และผิวที่ยังชาจะรู้สึกร้อนช้ากว่าปกติ
ส่วนการงดซาวน่า 1 เดือน เพราะความร้อนชื้นเป็นสภาพที่เชื้อโรคชอบ และความร้อนยังทำให้หลอดเลือดขยายจนอาการบวมกลับมาอีก ตำราระบุว่าการติดเชื้อหลังดึงหน้าพบได้ไม่บ่อย แต่สิ่งที่เราเลี่ยงเองได้ก็ควรเลี่ยงไว้ก่อนค่ะ
7. ออกกำลังกาย
คำแนะนำ: ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วัน เดินเบา ๆ ได้หลัง 1–2 สัปดาห์ ออกกำลังหนักได้หลัง 1 เดือน
เหตุผล: สิ่งที่กำหนดว่าออกกำลังกายได้เมื่อไหร่คือ ความดันโลหิต ค่ะ การออกกำลังที่ทำให้หอบและหน้าแดงร้อน การก้มศีรษะต่ำ หรือการยกของหนัก ล้วนทำให้ความดันพุ่งขึ้นทันที ถ้าเลือดซึมออกจากหลอดเลือดที่ยังบอบบางแล้วไปขังอยู่ใต้ผิว ก็จะกลายเป็นเลือดคั่ง
ตำราศัลยกรรมตกแต่งเน้นตรงกันว่าการคุมความดันหลังผ่าตัดเป็นหัวใจของการป้องกันเลือดคั่ง ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุดของการดึงหน้า ในทางกลับกัน การเดินเบา ๆ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดีและช่วยลดบวม พ้น 1–2 สัปดาห์แล้วเริ่มช้า ๆ ได้เลยค่ะ
8. การทานยา
คำแนะนำ: ยาที่ได้รับตอนออกจากโรงพยาบาล ให้ทานหลังอาหาร 30 นาที ตรงเวลาสม่ำเสมอ ถ้าทานแล้วท้องเสียหรือมีอาการแพ้ ให้ติดต่อโรงพยาบาล งดแอสไพรินและวิตามินอี 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด เพราะทำให้เลือดออกง่าย
เหตุผล: การทานยาหลังอาหารตามเวลาช่วยให้ระดับยาในร่างกายคงที่ตลอดวัน และลดอาการแสบท้องจากการทานตอนท้องว่างค่ะ ส่วนแอสไพรินกับวิตามินอีต้องงด 1 สัปดาห์ เพราะทั้งสองตัวรบกวนการทำงานของเกล็ดเลือดที่ช่วยให้เลือดแข็งตัว จึงอาจทำให้เลือดออกและช้ำมากขึ้น
ถ้าปวดศีรษะมาก ทานไทลินอล (Tylenol หรือยาพาราเซตามอล) ตามคำแนะนำได้ ยาแก้ปวดตัวอื่นให้ถามโรงพยาบาลก่อนทาน ส่วนยาประจำตัวหรืออาหารเสริมที่ทานอยู่ อย่าหยุดหรือกลับมาทานเองโดยไม่บอกก่อนนะคะ
9. งดเหล้าและบุหรี่ 1 เดือน
คำแนะนำ: งดเหล้าและบุหรี่ 1 เดือนหลังผ่าตัด เพราะส่งผลเสียต่อเลือดออก การหายของแผล และการติดเชื้อ
เหตุผล: ในการดูแลตัวเองหลังดึงหน้า เหล้าและบุหรี่เป็นเรื่องที่คุณควบคุมได้เองและมีผลมากที่สุดค่ะ การดึงหน้าคือการยกผิวเป็นบริเวณกว้างแล้วตรึงไว้ที่ใหม่ ผิวจะติดดีได้ก็ต่อเมื่อเลือดไปเลี้ยงถึงปลายผิวที่ถูกยก และบุหรี่ขัดขวางตรงนั้นพอดี
บุหรี่ 1 มวนให้นิโคตินราว 2–3 มก. ซึ่งทำให้หลอดเลือดเล็ก ๆ หดตัวและเกล็ดเลือดจับกลุ่ม จนชะลอการหายของแผลช่วงวันที่ 6–10 หลังผ่าตัด
งานวิจัยปี 1984 ที่ศึกษาคนไข้ดึงหน้าพบว่าผิวหนังตายหลังผ่าตัดจำนวนมากสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ และมักเกิดที่ผิวหลังใบหู
ส่วนเหล้าทำให้หลอดเลือดขยาย เลือดออกและบวมมากขึ้น และเมื่อดื่มร่วมกับยาที่ได้รับก็เป็นภาระต่อตับด้วย ระยะ 1 เดือนคือเวลาที่เนื้อเยื่อด้านในต้องใช้เพื่อเข้าที่ ไม่ใช่แค่ให้แผลด้านนอกปิด รายการสิ่งที่ควรงดแบบละเอียดอ่านได้ที่ ข้อห้ามหลังดึงหน้าแบบละเอียด ค่ะ
10. อาการเหล่านี้ถือว่าปกติ
คำแนะนำ:
- รู้สึกตึงหรือชาเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นตัว และจะค่อย ๆ ดีขึ้น (หนักที่สุดในเดือนที่ 1–2)
- บริเวณที่ยกอาจแข็งและดูเป็นลอนไม่เรียบชั่วคราว แล้วจะดีขึ้นตามเวลา
- รอยบุ๋มอาจเกิดขึ้นชั่วคราว และเริ่มดีขึ้นหลังผ่านไปราว 1 เดือน (ห้ามนวดคลายเอง)
- ถ้าปวดศีรษะมาก ทานไทลินอลเพิ่มได้
- บางรายพบได้น้อยที่เส้นประสาทบริเวณมุมปากถูกกระทบ ทำให้ยกมุมปากไม่ขึ้น ซึ่งจะดีขึ้นภายใน 2–3 เดือน
- ทำสีหรือดัดผมได้หลัง 1 เดือน
- การอ้าปากกว้างหรือทำหน้าแรง ๆ อาจทำให้เจ็บและรู้สึกตึงมาก ควรระวังราว 1 เดือน
- การนวดหรือกดหน้าควรระวัง 1 เดือน
- งดการยกกระชับด้วยอัลตราซาวด์ เช่น อัลเทอร่า 6 เดือน
เหตุผล: ความรู้สึกตึงและชาจะมากที่สุดในเดือนที่ 1–2 เพราะช่วงนั้นเนื้อเยื่อด้านในกำลังสมานตัวจนแน่นค่ะ เปรียบได้ว่าภายนอกดูหายดีแล้ว แต่ข้างในยังซ่อมแซมตัวเองอยู่ อาการแข็งเป็นก้อน ลอนไม่เรียบ หรือรอยบุ๋มเล็ก ๆ ก็พบบ่อยในช่วงนี้ เมื่อเนื้อเยื่อนิ่มลงก็จะค่อย ๆ เป็นธรรมชาติ อย่าใช้มือถูหรือนวดคลายเองนะคะ
อาการยกมุมปากไม่ขึ้นเกิดจากระหว่างผ่าตัดต้องทำงานใกล้แขนงเล็ก ๆ ของเส้นประสาทใบหน้า ทำให้เส้นประสาททำงานได้ไม่เต็มที่ชั่วคราว อย่างที่เขียนในคำแนะนำ อาการนี้พบได้น้อย และถ้าเกิดก็มักฟื้นตัวเองตามเวลา แต่เคยมีรายงานความเสียหายของเส้นประสาทแบบถาวรด้วย ถ้าผ่านไป 3 เดือนแล้วยังไม่ดีขึ้นเลย ให้บอกแพทย์ตอนมาตรวจค่ะ
ส่วนการเลื่อนนวดหรือกดหน้า 1 เดือน และเลื่อนอัลเทอร่าซึ่งส่งความร้อนลงไปถึงชั้นลึกของผิว 6 เดือน ก็เพื่อไม่ให้ไปกระตุ้นเนื้อเยื่อที่กำลังสมานและจุดที่ตรึงไว้
อาการแบบไหนควรติดต่อโรงพยาบาลทันที
อาการที่เล่ามาข้างต้นส่วนใหญ่เป็นเส้นทางปกติของการฟื้นตัวค่ะ แต่ถ้าเห็นสัญญาณด้านล่าง อย่ารอถึงวันนัดครั้งถัดไป ให้ติดต่อทันที
- แก้มหรือคอข้างใดข้างหนึ่งบวมขึ้นเร็ว แข็งตึง และเจ็บมากขึ้น
- เลือดในท่อระบายเลือดเพิ่มขึ้นมากกะทันหัน หรือมีเลือดแดงสดไหลไม่หยุด
- ถอดผ้ารัดหน้าแล้วเห็นผิวซีดขาวหรือคล้ำแดงอมม่วง หรือมีตุ่มน้ำพอง
- ผ่านไป 3 วันแล้วอาการบวมและปวดไม่ลดลง กลับแย่ลง
- รอยแดงรอบแผลลามออก ร้อน หรือมีน้ำคล้ายหนองไหล
- ทานยาแล้วท้องเสียไม่หยุด หรือมีผื่นและอาการแพ้
- ปวดศีรษะต่อเนื่องจนยาแก้ปวดเอาไม่อยู่
เหตุผล: ที่อาการบวมเร็วและแข็งข้างเดียวอยู่ข้อแรก ก็เพราะอาจเป็นเลือดคั่งใต้ผิวค่ะ อย่างที่เล่าไปแล้ว ภาวะนี้ส่วนใหญ่เกิดใน 2 วันแรกหลังผ่าตัด และยิ่งพบเร็ว การรักษาก็ยิ่งง่าย ถ้าไม่แน่ใจ อย่าตัดสินใจเองคนเดียว ติดต่อมาก่อนจะปลอดภัยที่สุด
ไม่ว่าจะยังพักอยู่ที่เกาหลีหรือกลับถึงไทยแล้ว ติดต่อได้ทาง LINE: @339fwnst หรือโทรหาล่ามภาษาไทยโดยตรงที่ +82-10-6864-1175 ค่ะ ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดหลังดึงหน้าและสัญญาณที่ต้องสังเกตเพิ่มเติม อ่านได้ที่ ผลข้างเคียงหลังดึงหน้าและสัญญาณเตือน
คำถามที่พบบ่อยเรื่องการดูแลตัวเองหลังดึงหน้า
ดูแลตัวเองหลังดึงหน้า ข้อไหนที่คนมักทำพลาดที่สุด?
ท่านอนกับผ้ารัดหน้าค่ะ การนอนหงายตรงตลอด 2 สัปดาห์ยากกว่าที่คิด และหลายคนเผลอพลิกตัวตอนหลับ ส่วนผ้ารัดหน้า พอพ้นสัปดาห์แรกก็มักอึดอัดจนถอดทิ้งไว้ แต่จนครบ 1 เดือนยังต้องใส่ตอนอยู่บ้านและตอนนอนวันละ 8 ชั่วโมงขึ้นไป
ต้องใส่ผ้ารัดหน้าตอนกินข้าวด้วยไหม?
ไม่ต้องค่ะ สัปดาห์แรกหลักคือใส่ 24 ชั่วโมง แต่ถอดชั่วคราวได้ตอนทานอาหารหรือแปรงฟัน ตอนใส่กลับให้รัดสม่ำเสมอแบบไม่เจ็บ การรัดแน่นไม่ได้ทำให้ได้ผลมากขึ้น กลับอาจทำให้เลือดไปเลี้ยงผิวไม่พอ
หลังดึงหน้า สระผมได้เมื่อไหร่?
สระผมได้หลังตัดไหมแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่ตัดวันที่ 7–10 ค่ะ ก่อนหน้านั้นตั้งแต่วันรุ่งขึ้นหลังผ่าตัด ให้ใช้ทิชชูเปียกเช็ดเฉพาะหน้าโดยเลี่ยงแผลฝั่งใบหู และหลังสระผมให้เป่าแผลด้วยลมเย็น
หลังดึงหน้ากี่วันกลับไปทำงานได้?
ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วันค่ะ แต่อาการบวมช้ำยุบภายใน 2–4 สัปดาห์ และตัดไหมวันที่ 7–10 ถ้างานต้องพบคนเยอะ ควรเผื่อเวลาอย่างน้อย 1–2 สัปดาห์ สำหรับคนที่บินมาจากไทย ควรวางวันกลับให้ครอบคลุมนัดถอดท่อวันที่ 3 และนัดตัดไหมวันที่ 7–10 ด้วย ปรึกษาตารางเดินทางกับทีมภาษาไทยได้ค่ะ
เห็นไหมสีฟ้าที่แผลหลังหู เป็นอะไรไหม?
ตั้งแต่ราว 1 เดือนหลังผ่าตัด การมองเห็นไหมละลายใต้ผิวพบได้บ่อยค่ะ ไหมจะถูกดูดซึมภายในราว 3 เดือน แต่ถ้าปลายไหมโผล่ออกมานอกผิว อย่าจับหรือดึง ให้ติดต่อโรงพยาบาลเพื่อเก็บให้เรียบร้อย
ดูแลตัวเองตามนี้ ผลลัพธ์จะดีขึ้นไหม?
เรารับประกันผลลัพธ์ล่วงหน้าไม่ได้ค่ะ แต่ความเร็วที่อาการบวมยุบ สภาพแผล และโอกาสเกิดปัญหาอย่างเลือดออกหรือติดเชื้อ ขึ้นกับการดูแลช่วงพักฟื้นจริง โดยเฉพาะบุหรี่และการเข้าซาวน่าเร็วเกินไป เป็นสิ่งที่คุณเลี่ยงได้ด้วยตัวเอง
ถ้าคุณทำดึงหน้าแบบมินิ ขอบเขตแผลและกำหนดการบางอย่างต่างกันเล็กน้อย ให้ดู ข้อควรระวังหลังดึงหน้ามินิ ค่ะ
สรุป: ดูแลตัวเองหลังดึงหน้าใน 4 ประโยค และช่องทางปรึกษาทีมภาษาไทย
การดูแลหลังผ่าตัดเป็นส่วนหนึ่งของการผ่าตัด และสำคัญไม่แพ้ตัวการผ่าตัดเลยค่ะ ถ้าย่อการดูแลตัวเองหลังดึงหน้าให้เหลือแค่ 4 ประโยค จะเป็นแบบนี้
- ถึงวันที่ 3 — ให้หน้าเย็นไว้ และนอนหงายตรง
- ถึงวันที่ 10 — ปกป้องแผล
- ถึง 2 สัปดาห์ — นอนไม่ให้หน้าถูกกดทับ
- ถึง 1 เดือน — ใส่ผ้ารัดหน้าให้ครบ และเลี่ยงความร้อนกับการกระตุ้น
ถ้าเจอสถานการณ์ที่ไม่แน่ใจระหว่างดูแลตัวเองหลังดึงหน้า ลองเทียบกับ 4 ข้อนี้ก่อน ส่วนใหญ่จะได้คำตอบค่ะ แต่บางคนอาจได้รับคำแนะนำต่างออกไปตามขอบเขตการผ่าตัดหรือยาที่ใช้ เกณฑ์ที่เหมาะกับคุณควรยืนยันผ่านการปรึกษาออนไลน์หรือการตรวจกับแพทย์โดยตรง
มีคำถามเมื่อไหร่ ทักแชทมาปรึกษาทาง LINE: @339fwnst ได้ทุกเมื่อ ไม่ต้องเกรงใจเลยค่ะ หรือโทรหาล่ามภาษาไทยโดยตรงที่ +82-10-6864-1175 ก็ได้ค่ะ
เขียนและตรวจทานโดย: นพ.อี ซองอุค (Dr. Lee Sung-wook) ผู้อำนวยการ ศัลยแพทย์ตกแต่ง (แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมตกแต่ง) โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน
※ เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาทางการแพทย์ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ







