สิวมีกี่ระดับ? โดยทั่วไปแพทย์แบ่งระดับความรุนแรงของสิวเป็น 3 ระดับหลัก คือ ระดับเริ่มต้น (สิวหัวดำ สิวหัวขาว) ระดับปานกลาง (ตุ่มแดง สิวหัวหนอง) และระดับรุนแรง (ก้อนลึกใต้ผิว) ค่ะ
ส่องกระจกแล้วเห็นจุดดำบนจมูก ตุ่มเล็ก ๆ ตรงหน้าผาก หรือเม็ดแดงที่กดแล้วเจ็บ หลายคนคงสงสัยว่าสิวของตัวเองอยู่ระดับไหน และควรรออีกหน่อยหรือรีบไปหาหมอดี ระดับของสิวดูจาก 2 อย่างพร้อมกัน คือ “หน้าตาของเม็ดสิว” กับ “จำนวนและพื้นที่ที่เป็น” ค่ะ
บทความนี้จะพาไล่ดูอาการสิวแต่ละระดับตั้งแต่ต้นจนจบ เน้นระยะแรกที่ยังดูแลได้ง่ายที่สุด พร้อม 6 สัญญาณที่บอกว่าสิวกำลังลุกลามไปอีกขั้น และตารางสรุปว่าระดับไหนดูแลเองได้ ระดับไหนควรพบแพทย์ค่ะ
สารบัญ
สิวมีกี่ระดับ? 3 ระดับหลักที่แพทย์ใช้แบ่ง
สิวเกิดที่ “รูขุมขนและต่อมไขมัน” ซึ่งมีมากเป็นพิเศษบนใบหน้า ไหล่ หลัง และหน้าอกส่วนบน เมื่อเซลล์ผิวที่ผลัดออกไปอุดปากรูขุมขนพร้อมกับน้ำมันบนผิว (ซีบัม) ก็จะเกิดเป็นสิวอุดตันก่อน ถ้ามีเชื้อแบคทีเรียและการอักเสบเข้ามาร่วมด้วย สิวก็จะแดง บวม และลึกขึ้นทีละขั้นค่ะ

สิว 3 ระดับ: เริ่มต้น · ปานกลาง · รุนแรง
- ระดับเริ่มต้น — สิวหัวดำและสิวหัวขาว (สิวอุดตัน) มักแทบไม่มีการอักเสบ ไม่แดง ไม่เจ็บ
- ระดับปานกลาง — เริ่มมีตุ่มแดง (Papule) และสิวหัวหนอง (Pustule) ปนกับสิวอุดตัน ผิวแดงและเจ็บมากขึ้น
- ระดับรุนแรง — มีก้อนลึกใต้ผิว (Nodule) หรือถุงหนองลึก (Cyst) ใหญ่ แข็ง เจ็บ และเสี่ยงเป็นแผลเป็นสูง
หลักที่แพทย์ใช้ตัดสินคือ “ชนิดของรอยโรค” (หน้าตาของเม็ดสิว) และ “ขอบเขต” (เป็นมากแค่ไหน กี่บริเวณ) ในตำราผิวหนังภาพประกอบที่ใช้สอนแพทย์ สิวที่เป็นถุงลึกถูกจัดว่าทำลายผิวมากที่สุดในบรรดาสิวทุกชนิดค่ะ
ทำไมตำราแต่ละเล่มแบ่งเกรดไม่เท่ากัน
คำถาม “สิวมีกี่ระดับ” ไม่ได้มีคำตอบตายตัวเพียงหนึ่งเดียว เพราะเกณฑ์แบ่งเกรดมีหลายระบบ แต่ทุกระบบใช้หลักคล้ายกันคือดูชนิดและจำนวนเม็ดสิว ตัวอย่างที่ใช้กันบ่อยมีดังนี้ค่ะ
- แบบ 4 เกรด — หนังสือแพทย์ผิวหนังเพื่อความงามฉบับปี 2023 แบ่งสิวเป็น 4 เกรด ตั้งแต่เกรด 1 ที่มีสิวอุดตันกับตุ่มแดงประปราย ไปจนถึงเกรด 4 ที่มีถุงหนองลึกและแผลเป็นกว้าง
- แบบ Burton 0–6 — แยกละเอียดกว่า เริ่มจากเกรด 0 (ผิวปกติ) เกรด 1 (มีสิวอุดตันเล็กน้อยต้องดูใกล้ ๆ ถึงเห็น) ไปจนถึงเกรด 6 (ก้อนลึกหลายก้อนพร้อมแผลเป็น)
- เกณฑ์ 6 ระดับของเกาหลี (KAGS) — งานวิจัยที่ทีมแพทย์จากโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย 5 แห่งในเกาหลีศึกษาผู้ป่วยสิว 250 คนนานราว 1 ปีครึ่ง ใช้สร้างเกณฑ์นี้ขึ้นมา โดยนับจำนวนตุ่มแดง ก้อนลึก และแผลเป็นบนใบหน้า
ส่วนนิยามของ “สิวระดับเบา” นั้น เอกสารทางการแพทย์ด้านผิวหนังกำหนดไว้ว่าเป็นเม็ดสิวขนาดเล็กกว่า 5 มม. กระจายอยู่ห่าง ๆ ไม่มีก้อนลึกและไม่มีแผลเป็น ถ้าเริ่มมีก้อนลึก หรือสิวลามหลายบริเวณ ก็นับว่าขยับเป็นระดับปานกลางถึงรุนแรงแล้วค่ะ หากอยากอ่านภาพรวมเพิ่มเติมเป็นภาษาอังกฤษ ดูได้ที่ DermNet: Acne vulgaris
ตารางเทียบรอยโรคสิวแต่ละแบบ
| รอยโรค | หน้าตา | ขนาด | เจ็บไหม | ความลึก | อยู่ระดับไหน |
|---|---|---|---|---|---|
| สิวหัวดำ | จุดดำในรูขุมขนที่เปิดกว้าง | เล็กมาก | ไม่เจ็บ | ตื้น | เริ่มต้น |
| สิวหัวขาว | ตุ่มนูนเล็กสีขาวครีม ผิวปิด | เล็ก | ไม่เจ็บ | ตื้น | เริ่มต้น |
| ตุ่มแดง (Papule) | ตุ่มแดงนูน ไม่มีหัวหนอง | เล็กกว่า 5 มม. | กดแล้วเจ็บ | ตื้นถึงกลาง | ปานกลาง |
| สิวหัวหนอง (Pustule) | ตุ่มแดงมีหัวขาวหรือเหลืองตรงกลาง | เล็กกว่า 5 มม. | เจ็บ | ตื้นถึงกลาง | ปานกลาง |
| ก้อนลึกใต้ผิว (Nodule) | ก้อนแข็งใต้ผิว คลำได้ชัด | 5 มม. ขึ้นไป | เจ็บมาก | ลึก | รุนแรง |
| ถุงซีสต์ (Cyst) | ก้อนนุ่มลึก มีหนองข้างใน | ใหญ่ | เจ็บมาก | ลึกที่สุด | รุนแรง |
สิวระดับเริ่มต้น: สิวหัวดำ สิวหัวขาว หน้าตาเป็นอย่างไร?
สิวระยะแรกคือ “สิวอุดตัน” (Comedone) เกิดจากเซลล์ผิวในรูขุมขนผลัดตัวผิดปกติ จนเซลล์ผิวกับน้ำมันจับกันเป็นจุกอุดอยู่ข้างใน ตำราดูแลผิวทางคลินิกจัดสิวกลุ่มนี้เป็น “สิวไม่อักเสบ” ซึ่งแบ่งเป็นแบบหัวเปิดและหัวปิดค่ะ
สิวหัวดำ (สิวอุดตันหัวเปิด)
สิวหัวดำคือรูขุมขนที่ถูกจุกอุดจนปากรูขยายกว้าง ส่วนปลายของจุกที่โผล่ออกมามีสีดำเพราะมีเม็ดสีเมลานินปนอยู่ในเซลล์ผิว ไม่ใช่ขี้ฝุ่นหรือความสกปรกอย่างที่หลายคนเข้าใจ จึงขัดหรือถูแรง ๆ ให้หายไม่ได้ แถมยังทำให้ผิวระคายเคืองด้วยค่ะ
สิวหัวขาว (สิวอุดตันหัวปิด)
สิวหัวขาวคือจุกที่ค้างอยู่ใต้ผิวโดยปากรูยังปิดอยู่ จึงเห็นเป็นตุ่มนูนเล็ก ๆ สีขาวครีมหรือสีเดียวกับผิว ลูบแล้วรู้สึกสะดุด ๆ มักไม่เจ็บ แต่เป็นจุดที่พร้อมจะอักเสบกลายเป็นตุ่มแดงได้ถ้าถูกบีบหรือแกะค่ะ
อาการระยะแรกที่มักมองข้าม
- ผิวสัมผัสหยาบ ไม่เรียบเนียน โดยเฉพาะหน้าผากและคาง
- มีตุ่มเล็ก ๆ ไม่เจ็บ ขึ้น ๆ หาย ๆ เป็นพัก ๆ
- แทบไม่มีรอยแดงหรือการอักเสบ
- ผิวมันมากขึ้นบริเวณ T-zone (หน้าผาก จมูก คาง)
สิวอุดตันมักเริ่มเห็นได้ราวอายุ 12 ปี แล้วอาจพัฒนาต่อเป็นตุ่มแดง ตุ่มหนอง หรือถุงซีสต์ได้ ตามที่ตำราผิวหนังภาพประกอบอธิบายไว้ ช่วงที่พบสิวมากที่สุดคือวัยรุ่นตอนปลาย และหลายคนยังเป็นต่อเนื่องไปจนถึงช่วงอายุ 20 ต้น ๆ ค่ะ ข้อควรรู้อีกอย่างคือ สิวอุดตัน “มักแทบไม่มีการอักเสบ” แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีเลย ในเกณฑ์ Burton เกรด 2 ก็คือสิวอุดตันที่มีการอักเสบเล็กน้อยร่วมด้วยค่ะ
ระดับนี้ดูแลเองได้แค่ไหน
สิวระดับเริ่มต้นหลายรายดูแลเองได้ด้วยการล้างหน้าอย่างอ่อนโยนวันละ 2 ครั้ง เลือกมอยส์เจอไรเซอร์ที่ไม่อุดตันรูขุมขน (non-comedogenic) และใช้ผลิตภัณฑ์ที่หาซื้อได้เองซึ่งมี กรดซาลิไซลิก (BHA) ที่ช่วยละลายจุกในรูขุมขน หรือ เบนโซอิลเปอร์ออกไซด์ ที่ช่วยลดเชื้อสิวค่ะ
ส่วนสูตรธรรมชาติอย่างชาเขียวหรือน้ำผึ้ง ช่วยได้ในวงจำกัดและไม่ควรใช้แทนการดูแลหลัก อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ดูแลสิวด้วยวิธีธรรมชาติได้ผลแค่ไหน สิ่งสำคัญที่สุดในระดับนี้คือความสม่ำเสมอ และอย่าบีบหรือแกะ เพราะเป็นทางลัดที่ทำให้สิวอุดตันกลายเป็นสิวอักเสบเร็วขึ้นค่ะ
สิวระดับปานกลาง: ตุ่มแดงและสิวหัวหนอง
เมื่อสิวขยับขึ้นมาระดับปานกลาง การอักเสบจะชัดขึ้น จำนวนเม็ดก็เพิ่มขึ้น และมักเห็นสิวอุดตันกับสิวอักเสบปนกันอยู่บนหน้าเดียวกัน ผิวแดงง่ายขึ้น และสิวขึ้นถี่ขึ้นกว่าเดิมค่ะ

ตุ่มแดง (Papule) ต่างจากสิวอุดตันอย่างไร
ตุ่มแดงคือตุ่มเล็ก นูน สีแดง กดแล้วเจ็บ แต่ยังไม่มีหัวหนองให้เห็น ต่างจากสิวอุดตันตรงที่มีการอักเสบรอบรูขุมขนแล้ว จึงมีทั้งสีแดง ความร้อน และอาการเจ็บค่ะ
สิวหัวหนอง (Pustule) สังเกตอย่างไร
สิวหัวหนองคือตุ่มแดงที่มีจุดหนองสีขาวหรือเหลืองอยู่ตรงกลาง เป็นสัญญาณว่าร่างกายส่งเม็ดเลือดขาวมาสู้กับการอักเสบในรูขุมขน แม้จะดูเหมือน “พร้อมบีบ” แต่การบีบเองมักดันหนองให้ลึกลงไปมากกว่าจะดันออกค่ะ
นับจำนวนสิว: เกณฑ์ตัวเลขที่ช่วยบอกระดับ
ถ้าอยากประเมินคร่าว ๆ หน้ากระจก ลองนับตุ่มแดงบนใบหน้าแล้วเทียบกับเกณฑ์ของเกาหลี (KAGS) ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่ทำขึ้นจากผู้ป่วยชาวเกาหลี จึงใช้เป็นแนวทางคร่าว ๆ เท่านั้นค่ะ
- ระดับ 1 — ตุ่มแดงขนาดไม่เกิน 5 มม. ไม่เกิน 10 เม็ด
- ระดับ 2 — ตุ่มแดง 11–30 เม็ด
- ระดับ 3 — ตุ่มแดงตั้งแต่ 31 เม็ดขึ้นไป ร่วมกับก้อนลึกขนาด 5 มม. ขึ้นไปไม่เกิน 10 ก้อน
นพ. อี ซองอุค ศัลยแพทย์ตกแต่งของโรงพยาบาลศัลยกรรม และแผนกผิวมาอิน อธิบายว่า สิวระดับปานกลางมักตอบสนองดีเมื่อใช้ยาทาร่วมกับยารับประทาน โดยเลือกให้เหมาะกับสภาพผิวและความรุนแรงของแต่ละคน ข้อควรจำคือ ตำราดูแลผิวทางคลินิกระบุว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้แผลเป็นมาจากตุ่มแดงและตุ่มหนองนี่เอง ไม่ได้มาจากก้อนใหญ่อย่างเดียว ระดับปานกลางจึงไม่ควรปล่อยไว้นานค่ะ
สิวระดับรุนแรง: ก้อนลึกใต้ผิวที่เสี่ยงแผลเป็น
สิวระดับรุนแรงคือช่วงที่การอักเสบลงลึกถึงหนังแท้ (ผิวชั้นลึกใต้ผิวชั้นนอก) จะเห็นเป็นก้อนแข็ง ใหญ่ เจ็บ ขนาดตั้งแต่ 5 มม. ขึ้นไป หรือเป็นถุงที่มีหนองอยู่ลึกกว่านั้นอีก คนไทยมักเรียกรวม ๆ ว่าสิวหัวช้าง ตามเกณฑ์ของเกาหลี ถ้าก้อนลึกเกิน 10 ก้อนและเริ่มมีแผลเป็นตามมา ก็นับเป็นระดับ 4 ขึ้นไปแล้ว ส่วนวิธีแยกก้อนแบบนี้ออกจากสิวอักเสบทั่วไป อ่านต่อได้ที่ สิวหัวช้าง กับ สิวอักเสบ ต่างกันอย่างไร
สิวระดับนี้ไม่ใช่ระดับที่ควรดูแลเองที่บ้าน ควรพบแพทย์โดยเร็วเพื่อหยุดการอักเสบก่อนเนื้อเยื่อจะเสียหายถาวร หากกังวลเรื่องรอยที่อาจตามมา ดูความต่างได้ที่ แผลเป็นจากสิว กับรอยสิว ต่างกันอย่างไร
6 สัญญาณเตือนว่าสิวกำลังขยับไปอีกระดับ
สิวไม่ได้กระโดดจากระดับเริ่มต้นไปรุนแรงในคืนเดียว แต่มักมีสัญญาณบอกล่วงหน้า ถ้าสังเกตทัน ก็หยุดการลุกลามได้ง่ายกว่ามากค่ะ
เช็กลิสต์ 6 ข้อ
- 1. ตุ่มที่เคยไม่เจ็บ เริ่มแดงและกดแล้วเจ็บ — สิวอุดตันเริ่มอักเสบแล้ว
- 2. มีหัวหนองสีขาวหรือเหลืองโผล่ขึ้นมา — ขยับเข้าสู่ระดับปานกลาง
- 3. จำนวนเม็ดเพิ่มขึ้นทุกสัปดาห์ — โดยเฉพาะเมื่อตุ่มแดงเกิน 10 เม็ด หรือเข้าใกล้ 30 เม็ด
- 4. ลามออกนอกใบหน้า — ขึ้นที่หลัง ไหล่ หรือหน้าอกส่วนบน ซึ่งเป็นจุดที่มีต่อมไขมันมาก
- 5. คลำเจอก้อนแข็งลึกใต้ผิว — ขนาดตั้งแต่ 5 มม. ขึ้นไป แม้จะไม่มีหัว
- 6. ใช้ผลิตภัณฑ์ที่หาซื้อเองอย่างสม่ำเสมอหลายสัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น — หรือเริ่มเห็นรอยบุ๋มหลงเหลือ
ถ้าเจอข้อ 6 อยู่บ่อย ๆ ลองอ่าน สิวไม่หาย เพราะอะไร เพื่อหาสาเหตุที่ซ่อนอยู่ค่ะ
เช็กผิวตัวเองสัปดาห์ละครั้ง ทำอย่างไร
- ถ่ายรูปหน้าตรงและด้านข้างใต้แสงเดิม มุมเดิม ทุกสัปดาห์
- จดจำนวนเม็ดแยกตามบริเวณ เช่น หน้าผาก แก้ม คาง
- ทำเครื่องหมายก้อนใหม่ที่คลำแล้วรู้สึกว่าลึกหรือแข็ง
- เทียบกับสัปดาห์ก่อน ถ้าจำนวนเพิ่มขึ้นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ให้ถือเป็นสัญญาณเตือน
ปัจจัยที่ทำให้สิวแย่ลงซึ่งพบได้บ่อยมีทั้งการระคายเคืองผิวจากการบีบหรือขัดถู ความเครียด และอาหาร ซึ่งหนังสือแพทย์ผิวหนังเพื่อความงามระบุถึงอาหารที่มีนมมากและอาหารที่ทำให้น้ำตาลในเลือดขึ้นเร็ว ดูรายละเอียดได้ที่ อาหารที่มีผลต่อสิว และที่ทำได้ทันทีคือเลิกเอามือจับหน้า เพราะช่วยลดทั้งการอักเสบและความเสี่ยงแผลเป็นค่ะ
สิวแต่ละระดับ ดูแลเองได้ไหม ควรพบแพทย์เมื่อไร?
| ระดับ | ดูแลเองได้ไหม | ควรพบแพทย์เมื่อ |
|---|---|---|
| เริ่มต้น (สิวหัวดำ สิวหัวขาว) | ได้ — ล้างหน้าอ่อนโยน มอยส์เจอไรเซอร์ไม่อุดตัน ผลิตภัณฑ์ BHA หรือเบนโซอิลเปอร์ออกไซด์ | ดูแลสม่ำเสมอแล้วไม่ดีขึ้น หรือเริ่มมีตุ่มแดง |
| ปานกลาง (ตุ่มแดง สิวหัวหนอง) | บางส่วน — แต่ควรมีแพทย์ช่วยวางแผน | แนะนำให้พบแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อเม็ดเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ |
| รุนแรง (ก้อนลึกใต้ผิว) | ไม่ควรดูแลเอง | พบแพทย์โดยเร็ว ก่อนเกิดแผลเป็นถาวร |
ส่วนคำถามว่าระดับไหนเหมาะกับการรักษาแบบใด ทั้งยาทา ยารับประทาน หรือหัตถการในคลินิก อ่านแบบเทียบทุกทางเลือกได้ที่ วิธีรักษาสิวแต่ละระดับที่คลินิก และดูบริการได้ที่หน้า การรักษาสิวที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสิวของตัวเองอยู่ระดับไหน ส่งรูปมาให้ทีมงานช่วยดูก่อนได้ ทักแชทเข้ามาปรึกษาผ่าน LINE: @339fwnst ได้เลยค่ะ
คำถามที่พบบ่อย
สิวมีกี่ระดับ และสิวของเราอยู่ระดับไหน?
แบ่งได้ 3 ระดับหลัก คือ เริ่มต้น (สิวหัวดำ สิวหัวขาว) ปานกลาง (ตุ่มแดง สิวหัวหนอง) และรุนแรง (ก้อนลึกใต้ผิว) ให้ดูทั้งชนิดของเม็ดสิวและจำนวน ถ้ามีแต่สิวอุดตันก็ยังอยู่ระดับเริ่มต้น แต่ถ้าคลำเจอก้อนลึกแม้เพียงไม่กี่ก้อน ก็ควรพบแพทย์ค่ะ
สิวหัวดำ กับ สิวหัวขาว ต่างกันอย่างไร?
สิวหัวดำคือจุกในรูขุมขนที่ปากรูเปิด ปลายจุกเป็นสีดำเพราะเม็ดสีในเซลล์ผิว ส่วนสิวหัวขาวคือจุกที่ปากรูยังปิด จึงเห็นเป็นตุ่มนูนเล็กสีขาวครีม ทั้งสองแบบเป็นสิวระดับเริ่มต้นเหมือนกันค่ะ
สิวหัวหนองบีบเองได้ไหม?
ไม่แนะนำค่ะ การบีบด้วยมือหรืออุปกรณ์ที่ไม่สะอาดมักดันการอักเสบให้ลึกลงไปในผิว จนเสี่ยงเกิดรอยดำและแผลเป็นมากขึ้น ถ้าสิวหัวหนองขึ้นบ่อย ควรให้แพทย์ช่วยดูแลจะปลอดภัยกว่าค่ะ
ใช้ยาแต้มสิวนานแค่ไหนถึงควรไปพบแพทย์?
ยาสิวต้องใช้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์จึงเห็นผล ถ้าใช้สม่ำเสมอแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือเจอสัญญาณเตือนข้อใดข้อหนึ่ง เช่น มีก้อนลึก สิวลามไปที่หลัง หรือเริ่มมีรอยบุ๋ม ก็ควรพบแพทย์ได้เลย ไม่ต้องรอให้ครบเวลาค่ะ
ทำไมสิวลุกลามจากระดับเริ่มต้นเป็นสิวอักเสบ?
เมื่อเซลล์ผิวและน้ำมันค้างอุดในรูขุมขนนาน ๆ เชื้อแบคทีเรียจะเพิ่มจำนวนและกระตุ้นการอักเสบ ทำให้สิวอุดตันกลายเป็นตุ่มแดงและตุ่มหนอง การบีบแกะ การขัดถูผิว ความเครียด และอาหารบางประเภทเป็นตัวเร่งให้ลุกลามเร็วขึ้นค่ะ
ปรึกษาเรื่องสิวกับโรงพยาบาลศัลยกรรม และแผนกผิวมาอิน
สิวแต่ละระดับต้องการการดูแลไม่เหมือนกัน การให้แพทย์ประเมินชนิด จำนวน และความลึกของสิวโดยตรง ช่วยให้วางแผนได้ตรงจุดและลดความเสี่ยงแผลเป็นในระยะยาว ค่าใช้จ่ายขึ้นกับแผนการดูแลของแต่ละคน ปรึกษาเพื่อรับราคาเฉพาะบุคคลได้ค่ะ
สำหรับคนที่วางแผนมาเกาหลี ทักแชทเข้ามาปรึกษาได้ทาง LINE: @339fwnst หรือโทร +82-10-6864-1175 (ล่ามภาษาไทย) ทีมงานพร้อมตอบเป็นภาษาไทยทั้งเรื่องการตรวจ การนัดหมาย และการเดินทางค่ะ
※ เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาทางการแพทย์ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ



