ข้อควรระวังหลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก คือ วิธีดูแลแผลที่ซ่อนอยู่ในหนังศีรษะและผิวหน้าผากที่ยังชาอยู่ ให้แผลติดดีและอาการบวมยุบลงตามเวลา ครอบคลุมท่านอน การประคบ การดูแลแผล การล้างหน้าและสระผม การออกกำลังกาย และการทานยาค่ะ
แผลยกกระชับหน้าผากส่วนใหญ่ซ่อนอยู่ในแนวผม มองจากภายนอกแทบไม่เห็น แต่ก็เพราะแบบนี้ เรื่องที่ต้องระวังหลังผ่าตัดจึงกลายเป็นเรื่องของหนังศีรษะไปด้วย คำถามที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดในห้องตรวจคือ “สระผมได้ตอนไหน” “ควรประคบเย็นหรือประคบอุ่น” และ “หน้าผากตึงกับชาแบบนี้ปกติไหม” ค่ะ
บทความนี้รวบรวมคำแนะนำหลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผากที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอินให้คนไข้จริงไว้เป็นหัวข้อ และใส่ “เหตุผล” ไว้ทุกข้อว่าทำไมต้องทำแบบนั้น เพราะเมื่อเข้าใจเหตุผลแล้ว การทำตามจะง่ายขึ้นมากค่ะ
ประเด็นหลักที่ควรรู้ก่อน
- ท่านอน — 2 สัปดาห์แรกนอนหงาย หน้าตั้งตรงเข้าหาเพดาน
- ประคบ — ประคบเย็นถึงวันที่ 3 (นับวันผ่าตัดด้วย) หลังจากนั้นเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น
- ไหม — ตัดวันที่ 7–10 และสระผมได้หลังตัดไหมแล้ว
- ล้างหน้า — ได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้น แต่ห้ามให้น้ำโดนแผลที่หน้าผาก
- ออกกำลังกาย — ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วัน เดินเบา ๆ หลัง 1–2 สัปดาห์ ออกกำลังหนักได้หลัง 1 เดือน
- 1 เดือนแรกงด — ซาวน่า เหล้า บุหรี่ ทำสีหรือดัดผม และการใช้มือกดหรือนวดหน้าผาก (ผ้าพันกดหน้าผาก 3–4 วันที่โรงพยาบาลทำให้เป็นคนละเรื่องกัน)
ยกกระชับหน้าผากเป็นการผ่าตัดยกกระชับรูปแบบหนึ่ง ถ้าอยากรู้วิธีผ่าตัดและขอบเขตแผลอย่างละเอียด อ่านได้ที่หน้า ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน ระหว่างพักฟื้นถ้ามีเรื่องสงสัย ทักแชทมาที่ LINE: @339fwnst ได้เลยค่ะ
สารบัญ
- ยกกระชับหน้าผากคืออะไร ทำไมต้องดูแลหนังศีรษะด้วย
- 3 ช่วงที่ต้องจำ: 3 วัน · 10 วัน · 1 เดือน
- ท่านอน อาหาร และการประคบ
- สระผมได้เมื่อไหร่ แผลหนังศีรษะ ไหม และผ้าพันกดหน้าผาก
- ออกกำลังกาย ยา เหล้าและบุหรี่
- อาการปกติ: ตึง ชา แข็ง และเอ็นโดไทน์
- อาการที่ควรติดต่อโรงพยาบาลทันที
- คำถามที่พบบ่อย
- สรุปและช่องทางปรึกษา
ยกกระชับหน้าผากคืออะไร ทำไมต้องดูแลทั้งหน้าผากและหนังศีรษะ
ยกกระชับหน้าผาก (forehead lift หรือที่หลายคนเรียกว่า ดึงหน้าผาก) คือการผ่าตัดดันแนวคิ้วและผิวหน้าผากให้สูงขึ้น แล้วตรึงไว้ในตำแหน่งใหม่ค่ะ
แผลผ่าตัดอยู่ในแนวผม — จึงต้องดูแลหนังศีรษะด้วย
เพื่อซ่อนรอยแผล ส่วนใหญ่แพทย์จะลงแผลบนหนังศีรษะด้านในแนวผม ช่วงพักฟื้นจึงต้องดูแลทั้งผิวหน้าผากและแผลบนหนังศีรษะไปพร้อมกัน ตำราศัลยกรรมตกแต่งอธิบายว่า การผ่าตัดผ่านกล้อง (endoscopic) ใช้แผลสั้น และกล้องช่วยขยายภาพให้แพทย์มองเห็นชัด จึงเลาะเนื้อเยื่อรอบคิ้วให้ขยับได้ แล้วยกขึ้นตรึงไว้ได้แม่นยำ แผลจึงเล็ก แต่ใต้ผิวยังมีเนื้อเยื่อที่กำลังสมานตัวอยู่เป็นบริเวณกว้างค่ะ
คำแนะนำในบทความนี้สำหรับผู้ที่ผ่าตัดยกกระชับหน้าผากแล้ว และเป็นเกณฑ์ทั่วไปที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอินใช้ การฟื้นตัวจริงต่างกันไปตามขอบเขตแผลและสภาพร่างกายของแต่ละคนค่ะ
หลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก 3 ช่วงที่ต้องจำ: 3 วัน · 10 วัน · 1 เดือน
ภาพรวมของการพักฟื้นจำแค่ 3 ช่วงก็พอค่ะ ตารางด้านล่างคือ 3 ช่วงนั้น ส่วนภาพถัดไปเป็นกำหนดการละเอียดตามวัน
| ช่วงที่ต้องจำ | หลักการในช่วงนี้ |
|---|---|
| ถึงวันที่ 3 | ประคบเย็นและนอนหงาย |
| ถึงวันที่ 10 | ปกป้องแผล — เลี่ยงน้ำและการเสียดสีจนกว่าจะตัดไหม |
| ถึง 1 เดือน | เลี่ยงความร้อนและสิ่งกระตุ้น — ซาวน่า เหล้า บุหรี่ ออกกำลังกายหนัก ทำสีผม |
ตำราศัลยกรรมตกแต่งเองก็ระบุว่าไหมบนหนังศีรษะมักตัดในวันที่ 7–10 ค่ะ ที่เราแยกเวลาล้างหน้ากับเวลาสระผมออกจากกัน ก็เพื่อให้น้ำและแชมพูโดนแผลบนหนังศีรษะน้อยที่สุด ส่วนการอาบน้ำชำระร่างกายขึ้นกับขอบเขตแผลและสภาพผ้าปิดแผล กรุณาสอบถามให้แน่ชัดก่อนออกจากโรงพยาบาลนะคะ
ท่านอนและการประคบหลังยกกระชับหน้าผาก: นอนหงาย 2 สัปดาห์ ประคบเย็น 3 วัน
1. ท่านอน: ทำไมห้ามนอนตะแคง 2 สัปดาห์
ช่วง 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด ห้ามนอนตะแคงหรือนอนคว่ำ ให้นอนหงายโดยหน้าตั้งตรงเข้าหาเพดานค่ะ
เหตุผลคือ ถ้านอนตะแคงหรือนอนคว่ำ แผลที่หน้าผากและหนังศีรษะจะถูกหมอนกดทับ แผลที่ยังไม่ติดดีเมื่อถูกกด อาการบวมจะไปกองอยู่ข้างเดียว และเนื้อเยื่อที่ตรึงไว้ก็โดนแรงดึงผิดทิศทาง อีกทั้งเมื่อหน้าคว่ำลง ศีรษะจะต่ำกว่าหัวใจ เลือดไหลมาคั่งที่หน้าผากมากขึ้น ทำให้บวมหนักกว่าเดิม
ในเอกสารทางการแพทย์ การดูแลพื้นฐานหลังยกกระชับหน้าผากที่ถูกยกเป็นข้อแรก ๆ ก็คือ การหนุนศีรษะให้สูง (head elevation) คู่กับ การประคบเย็น ลองหนุนหมอนเพิ่มอีกใบให้ศีรษะอยู่สูงกว่าหัวใจชัดเจน แค่นี้อาการบวมตอนเช้าก็ลดลงจนสังเกตได้ค่ะ
2. อาหาร: ทานได้ตามปกติ เลี่ยงรสจัด
ทานอาหารได้ทุกอย่างตามปกติ แต่ควรเลี่ยงอาหารรสจัดค่ะ
ยกกระชับหน้าผากไม่ได้กระทบการอ้าปากหรือการเคี้ยว จึงไม่ต้องงดอาหารชนิดใดเป็นพิเศษ แต่อาหารเค็มทำให้ร่างกายเก็บน้ำไว้ อาการบวมจึงอยู่นานขึ้น ส่วนอาหารเผ็ดมากจะเพิ่มเลือดที่ไหลเวียนบนใบหน้า ทำให้รู้สึกร้อนและบวมมากขึ้นได้ ช่วงพักฟื้นแนะนำให้ทานโปรตีนให้เพียงพอและดื่มน้ำบ่อย ๆ ซึ่งช่วยให้แผลฟื้นตัวดีกว่าค่ะ
3. ลดบวม: ประคบเย็นถึงวันที่ 3 แล้วเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น
อาการบวมช้ำจะค่อย ๆ มากขึ้นในช่วง 2–3 วันแรก จากนั้นค่อย ๆ ยุบลงภายใน 2–4 สัปดาห์ ซึ่งแต่ละคนต่างกัน ส่วนอาการบวมที่เหลือจะหายไปภายใน 2–3 เดือนค่ะ
ประคบเย็นถึงวันที่ 3 หลังผ่าตัด (นับวันผ่าตัดด้วย) หลังจากนั้นเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น โดยใช้แผ่นประคบที่โรงพยาบาลให้ไป ถ้าจะประคบอุ่น ให้นำแผ่นประคบเข้าไมโครเวฟประมาณ 15 วินาทีค่ะ
การที่บวมมากที่สุดวันที่ 2–3 ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ แต่เป็นลำดับที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เพราะช่วงนั้นเป็นจังหวะที่ของเหลวซึ่งช่วยซ่อมแซมร่างกายไหลมารวมที่บริเวณที่ถูกผ่าตัด ช่วงนี้จึงควร ประคบเย็น ซึ่งทำให้หลอดเลือดหดตัวและลดของเหลวที่ซึมออกมา พอพ้นวันที่ 3 และอาการบวมช้ำผ่านจุดสูงสุดไปแล้ว การช่วยให้ร่างกายดูดซึมของเหลวและรอยช้ำที่ค้างอยู่จะได้ผลกว่า จึงเปลี่ยนเป็น ประคบอุ่น เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ถ้าสลับลำดับโดยประคบอุ่นตั้งแต่วันแรก ๆ อาการบวมอาจมากขึ้นได้ค่ะ
ในบรรดาข้อควรระวังทั้งหมด เรื่องการประคบกับท่านอนเป็นสองข้อที่คนไข้ถามเข้ามามากที่สุดค่ะ
หน้าผากยังชา — ระวังประคบอุ่นจนผิวไหม้
เรื่องประคบอุ่น หมอขอย้ำอีกหนึ่งข้อค่ะ หลังยกกระชับหน้าผาก ความรู้สึกที่หน้าผากและหนังศีรษะจะลดลงชั่วคราว เพราะเส้นประสาทรับความรู้สึกที่วิ่งผ่านหน้าผากถูกกดหรือถูกดึงชั่วคราวระหว่างผ่าตัด ซึ่งส่วนใหญ่จะค่อย ๆ กลับมาเอง ปัญหาคือระหว่างนั้น คุณจะรู้สึกร้อนได้ไม่ชัด ผิวจึงไหม้ได้ง่าย หลังอุ่นแผ่นประคบแล้ว ให้แตะที่หลังมือเพื่อเช็กความร้อนก่อนทุกครั้ง และอย่าวางไว้ที่จุดเดียวนาน ๆ ค่ะ
หลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก สระผมได้เมื่อไหร่? แผลหนังศีรษะ ไหม และผ้าพันกดหน้าผาก
4. ดูแลแผล: ตัดไหม 7–10 วัน ทายา 2 ครั้งต่อวัน
- ตัดไหมในวันที่ 7–10 (อาจต่างกันตามสภาพผิวของแต่ละคน)
- โรงพยาบาลจะพันกดหน้าผากให้ 3–4 วัน ถ้ารู้สึกว่าผิวถูกรัดแน่นเกินไป ให้มาโรงพยาบาล
- ทายาที่แผลเย็บวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น (จนกว่าจะตัดไหม)
ที่ตัดไหมวันที่ 7–10 เพราะแผลบนหนังศีรษะใช้เวลาประมาณนี้จึงติดกันได้ระดับหนึ่งค่ะ ถ้าตัดเร็วกว่านี้แผลอาจแยก ถ้าตัดช้าเกินไป รอยที่ไหมผ่านก็มีโอกาสเหลือเป็นรอย แต่ความหนาของผิวและความเร็วในการสมานแผลต่างกันในแต่ละคน วันตัดไหมจริงแพทย์จึงตัดสินจากการดูแผลโดยตรง ใครอยากรู้ว่ารอยแผลซ่อนอยู่ตรงไหนบ้าง อ่านต่อได้ที่ แผลเป็นจากการยกกระชับหน้าผากอยู่ตรงไหน ค่ะ
ผ้าพันกดหน้าผาก 3–4 วัน ≠ การกดหรือนวดด้วยมือ
การพันกดหน้าผากมีไว้กดไม่ให้เกิดช่องว่างใต้ผิวบริเวณที่ผ่าตัด เพื่อลดอาการบวมและเลือดคั่ง โดยพันไว้ 3–4 วัน แต่ถ้า พันแน่นเกินไป ตัวผ้าพันเองก็กลายเป็นปัญหา ได้ ถ้ารู้สึกรัดจนเจ็บผิว หรือความรู้สึกที่ผิวลดลงฮวบ อย่าฝืนทน ให้มาโรงพยาบาลค่ะ ส่วนการทายาเช้าเย็นเป็นการกันไม่ให้ผิวแผลแห้ง เพราะถ้าผิวแผลแห้ง สะเก็ดจะหนา และมักเหลือเป็นรอยในภายหลัง
ตรงนี้มีจุดที่คนมักสับสน ขอแยกให้ชัดค่ะ ผ้าพันกดที่โรงพยาบาลทำให้ 3–4 วัน กับ การใช้มือถู กด หรือนวด ที่ต้องเลี่ยง 1 เดือน (หัวข้อถัดไป) เป็นคนละเรื่องกัน อย่างแรกคือการพันให้แรงกดสม่ำเสมอเพื่อลดบวม ส่วนอย่างหลังคือการออกแรงเฉพาะจุดลงบนตำแหน่งที่ตรึงไว้ ผ้าพันกดของโรงพยาบาลให้คงไว้ตามคำแนะนำ แต่การใช้มือกดหน้าผากควรเลี่ยงค่ะ
5. ล้างหน้าได้วันรุ่งขึ้น สระผมได้หลังตัดไหม
- ล้างหน้าได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นหลังผ่าตัด ส่วนสระผมได้หลังตัดไหมแล้ว (ตอนล้างหน้า ให้ใช้ทิชชูเปียกเช็ดใบหน้า ระวังไม่ให้น้ำเข้าแผลฝั่งหน้าผาก)
- หลังสระผม (หลังตัดไหมแล้ว) ให้เป่าแผลบนหนังศีรษะด้วยลมเย็น
- ตอนสระผม อย่าถูแผลบนหนังศีรษะแรง ๆ
- งดซาวน่า 1 เดือนหลังผ่าตัด (เสี่ยงติดเชื้อ)
ที่เวลาล้างหน้ากับสระผมไม่ตรงกัน เหตุผลง่าย ๆ ค่ะ ล้างหน้าเลี่ยงแผลที่หน้าผากได้ แต่การสระผมทำให้น้ำและแชมพูโดนแผลบนหนังศีรษะโดยตรง แถมยังต้องใช้มือถูด้วย เราจึงแนะนำให้ล้างหน้าได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้น และสระผมหลังตัดไหมแล้ว แม้เริ่มสระผมได้แล้ว แผลบนหนังศีรษะก็ควรแค่ใช้ปลายนิ้วกดเบา ๆ ขณะล้างน้ำออกค่ะ
รายการแต่ละอย่างเริ่มได้ไม่พร้อมกัน ภาพด้านล่างสรุปลำดับล้างหน้า สระผม และซาวน่าไว้ในภาพเดียวค่ะ
เป่าผมด้วยลมเย็นเท่านั้น และงดซาวน่า 1 เดือน
เป่าผมด้วยลมเย็นเท่านั้นค่ะ ลมร้อนทำให้แผลบนหนังศีรษะที่กำลังสมานตัวแห้ง และอย่างที่บอกไปแล้ว ช่วงนี้ความรู้สึกยังไม่ชัด กว่าจะรู้ตัวว่าร้อนก็ช้าไป ที่ต้องงดซาวน่า 1 เดือน เพราะความชื้นและความอุ่นเป็นสภาพที่เชื้อโรคเติบโตได้ดี การติดเชื้อหลังยกกระชับหน้าผากถือว่าพบน้อย ตำราศัลยกรรมตกแต่ง Plastic Surgery: Aesthetic รายงานว่าพบน้อยกว่า 1% แต่ถ้าเกิดขึ้นแล้วต้องดูแลแผลและใช้ยาปฏิชีวนะ ทั้งยังส่งผลต่อรอยแผลเป็นด้วย จึงไม่ควรเปิดโอกาสให้เรื่องที่โอกาสเกิดต่ำเกิดขึ้นเองค่ะ
ออกกำลังกาย ยา เหล้าและบุหรี่ หลังยกกระชับหน้าผาก
6. ออกกำลังกาย: ชีวิตประจำวัน 3–4 วัน เดินเบา ๆ 1–2 สัปดาห์
ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วัน เดินเบา ๆ ได้หลัง 1–2 สัปดาห์ ส่วนการออกกำลังกายหนักทำได้หลัง 1 เดือนค่ะ
เกณฑ์ที่แบ่งเวลากลับมาออกกำลังกายแบบนี้คือ ความดันเลือด ในการผ่าตัดบริเวณใบหน้าและหนังศีรษะ สิ่งที่แพทย์ระวังที่สุดช่วงแรกคือความดันเลือดที่พุ่งขึ้นกะทันหัน เพราะอาจทำให้เลือดซึมออกจากหลอดเลือดที่ยังบอบบางและไปคั่งอยู่ใต้ผิว การออกกำลังที่ทำให้หอบและหน้าแดง การก้มศีรษะลงต่ำ และการยกของหนัก ล้วนเพิ่มความดันเลือด จึงต้องเลื่อนออกไป 1 เดือน ในทางกลับกัน การเดินเบา ๆ ช่วยให้เลือดไหลเวียนดีและช่วยให้ยุบบวมเร็วขึ้นด้วยค่ะ
7. ยา: งดแอสไพรินและวิตามินอี 1 สัปดาห์
ยาที่ได้รับตอนออกจากโรงพยาบาล ให้เริ่มทานหลังมื้อแรกหลังผ่าตัด 30 นาที และทานให้ตรงเวลาสม่ำเสมอ ถ้าทานยาแล้วมีอาการท้องเสียหรือแพ้ยา กรุณาติดต่อโรงพยาบาลค่ะ ช่วง 1 สัปดาห์หลังผ่าตัด งดแอสไพรินและวิตามินอี เพราะเป็นสาเหตุของเลือดออก
ที่ให้ทานยาหลังอาหารและตรงเวลามีเหตุผลสองข้อค่ะ ยาปฏิชีวนะทำงานได้ดีเมื่อระดับยาในร่างกายคงที่ ส่วนยาแก้ปวดลดอักเสบถ้าทานตอนท้องว่างมักทำให้แสบท้อง ส่วนแอสไพรินกับวิตามินอีต่างก็รบกวนการแข็งตัวของเลือด ทำให้เลือดออกและช้ำมากขึ้น อาหารเสริมที่ขึ้นชื่อว่าช่วยการไหลเวียนเลือด เช่น โอเมก้า 3 หรือสารสกัดใบแปะก๊วย ก็ควรพักไว้ก่อนในช่วงนี้ด้วยเหตุผลเดียวกัน ถ้ามียาที่ทานประจำ อย่าหยุดเอง ให้แจ้งแพทย์ก่อนค่ะ
บางคนมีอาการปวดศีรษะหลังผ่าตัด เพราะยกกระชับหน้าผากเกี่ยวข้องกับบริเวณที่เส้นประสาทรับความรู้สึกของหน้าผากและหนังศีรษะวิ่งผ่าน ตำราศัลยกรรมตกแต่งอธิบายว่า ถ้าระหว่างผ่าตัดฉีดยาชาเฉพาะที่รอบเส้นประสาทเหล่านี้ไว้ อาการปวดศีรษะหลังผ่าตัดจะลดลง ถ้ายังปวดอยู่ ทานไทลินอล (อะเซตามิโนเฟน หรือพาราเซตามอล) เพิ่มได้ แต่ยาแก้ปวดที่มีแอสไพรินผสมต้องเลี่ยงในช่วงนี้ค่ะ
8. งดเหล้าและบุหรี่ 1 เดือน
เหล้าและบุหรี่ส่งผลเสียต่อเลือดออก การสมานแผล และการติดเชื้อ จึงต้องงด 1 เดือนหลังผ่าตัดค่ะ
ข้อนี้เป็นเรื่องที่คนไข้ควบคุมเองได้ และมีผลต่อการพักฟื้นมากที่สุดข้อหนึ่ง นิโคตินในบุหรี่ทำให้หลอดเลือดเล็ก ๆ หดตัว ออกซิเจนที่ไปถึงแผลจึงลดลง ผลของบุหรี่ต่อหลอดเลือดและการไหลเวียนเลือด ดูเพิ่มเติมได้ที่ พอร์ทัลข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ (กรมควบคุมโรค เกาหลี) ยิ่งยกกระชับหน้าผากเป็นการยกผิวและหนังศีรษะไปตรึงในตำแหน่งใหม่ เลือดต้องไปเลี้ยงถึงปลายบริเวณที่ยกได้ดี แผลจึงจะติดสนิท และบุหรี่ก็ขัดขวางตรงนั้นพอดี ส่วนแอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดขยาย เลือดออกและบวมมากขึ้น ถ้าดื่มร่วมกับยาที่ได้รับก็เพิ่มภาระให้ตับ ระยะ 1 เดือนคือเวลาที่ต้องใช้ไม่ใช่แค่ให้แผลภายนอกปิด แต่ให้เนื้อเยื่อด้านในเข้าที่ด้วยค่ะ
อาการปกติหลังยกกระชับหน้าผาก: ตึง ชา แข็ง และเอ็นโดไทน์ที่คลำเจอ
- ผิวหน้าผากรู้สึกตึงหรือชา เป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นตัวตามปกติ และจะค่อย ๆ ดีขึ้น (เดือนที่ 1–2 เป็นช่วงที่รู้สึกมากที่สุด)
- หน้าผากอาจแข็งและดูขรุขระชั่วคราว ซึ่งจะดีขึ้นตามเวลา
- ถ้าปวดศีรษะมาก ทานไทลินอลเพิ่มได้
- ทำสีผมหรือดัดผมได้หลัง 1 เดือน
- ความรู้สึกที่ผิวหน้าผากลดลง และเส้นประสาทจะเริ่มดีขึ้นทีละน้อยหลังผ่านไป 6 เดือน
- ระวังการนวดหรือกดหน้าผากเป็นเวลา 1 เดือน
- งดอัลเทอร่าหรืออัลตราซาวด์ยกกระชับ (HIFU) ที่หน้าผาก 6 เดือน (บริเวณอื่นของใบหน้าทำได้ตามปกติ)
- ถ้าใช้เอ็นโดไทน์ อาจคลำเจอได้จนกว่าจะถูกดูดซึม ซึ่งใช้เวลาประมาณ 1 ปี อย่าใช้มือจับบ่อย ๆ
ตึงและชามากที่สุดช่วงเดือนที่ 1–2
ที่หน้าผากรู้สึกตึงและชามากที่สุดในเดือนที่ 1–2 เพราะช่วงนั้นเนื้อเยื่อด้านในแผลกำลังสมานตัวให้แน่นหนาเต็มที่ค่ะ ภายนอกอาจดูหายดีแล้ว แต่ข้างในยังเหมือนงานก่อสร้างที่ยังไม่เสร็จ หน้าผากจึงอาจคลำแล้วแข็งหรือดูขรุขระเป็นบางจุดได้ในช่วงนี้ เมื่อผ่านช่วงนี้ไป เนื้อเยื่อจะนุ่มลงและค่อย ๆ ดูเป็นธรรมชาติขึ้น
ความรู้สึกที่หน้าผากเริ่มกลับมาหลัง 6 เดือน
ทำไมความรู้สึกถึงเริ่มกลับมาหลัง 6 เดือน? เพราะเส้นประสาทที่ถูกกดหรือถูกดึงระหว่างผ่าตัดจะฟื้นตัวช้ามาก โดยเริ่มจากตำแหน่งที่บาดเจ็บออกไปค่ะ การที่เส้นประสาททำงานลดลงชั่วคราวหลังผ่าตัดมีรายงานไว้ในเอกสารทางการแพทย์เช่นกัน และส่วนใหญ่จะกลับมาตามเวลา แต่ความเร็วต่างกันในแต่ละคน บางคนผ่าน 6 เดือนไปแล้วยังรู้สึกชาอยู่อีกระยะหนึ่ง
งดอัลเทอร่าและอัลตราซาวด์ยกกระชับ (HIFU) ที่หน้าผาก 6 เดือน
ที่ต้องงด อัลเทอร่า (Ulthera) และอัลตราซาวด์ยกกระชับ (HIFU) ที่หน้าผาก 6 เดือน เพราะเครื่องเหล่านี้ส่งความร้อนลงไปถึงชั้นลึกใต้ผิวค่ะ ถ้าความร้อนไปโดนเนื้อเยื่อที่ยังสมานตัวไม่เสร็จและตำแหน่งที่ตรึงไว้ จะส่งผลไม่ดีต่อการฟื้นตัว ส่วนบริเวณอื่นของใบหน้าไม่ได้อยู่ในขอบเขตการผ่าตัด จึงทำได้ตามปกติ
เอ็นโดไทน์ (Endotine) อาจคลำเจอได้ราว 1 ปี
เอ็นโดไทน์ (Endotine) คือวัสดุยึดที่ร่างกายดูดซึมได้เองตามเวลา ใช้เกี่ยวเนื้อเยื่อหน้าผากที่ยกขึ้นไว้กับกะโหลกศีรษะค่ะ ระหว่างที่ร่างกายดูดซึม ซึ่งใช้เวลาประมาณ 1 ปี อาจคลำเจอที่หน้าผากได้ ถ้าใช้มือจับบ่อย ๆ จะกระตุ้นตำแหน่งที่ตรึงไว้ ปล่อยไว้เฉย ๆ จะดีที่สุด
อาการแบบไหนหลังยกกระชับหน้าผากควรติดต่อโรงพยาบาลทันที
การเปลี่ยนแปลงที่เล่ามาทั้งหมด ส่วนใหญ่เป็นการฟื้นตัวตามธรรมชาติค่ะ แต่ถ้าเจอสัญญาณด้านล่างนี้ ไม่ต้องรอถึงนัดครั้งถัดไป ให้ติดต่อโรงพยาบาลได้เลย หลายกรณีแค่ส่งรูปถ่ายมาทาง LINE รูปเดียวก็ประเมินได้
- หน้าผากข้างใดข้างหนึ่งบวมขึ้นกะทันหันและแข็ง
- ผ่านไป 3 วันแล้ว อาการบวมและปวดไม่ลดลง แต่กลับแย่ลง
- รอยแดงรอบแผลลามออกไป และรู้สึกร้อนร่วมด้วย
- มีสิ่งคัดหลั่งคล้ายหนองไหลออกมา หรือมีกลิ่น
- ผ้าพันกดหน้าผากรัดแน่นจนเจ็บ
- ทานยาแล้วมีอาการแพ้ เช่น ท้องเสียหรือผื่นขึ้น
- ปวดศีรษะต่อเนื่องจนยาแก้ปวดเอาไม่อยู่
อาการเดียวกันอาจเป็นได้ทั้งการฟื้นตัวปกติหรือสัญญาณผิดปกติ ขึ้นกับความรุนแรงและช่วงเวลาค่ะ
ที่หมอเน้นเรื่องหน้าผากบวมแข็งขึ้นข้างเดียวกะทันหันเป็นพิเศษ เพราะอาจเป็นภาวะเลือดคั่งใต้ผิวบริเวณที่ผ่าตัดค่ะ ตำราอธิบายว่าภาวะนี้พบไม่บ่อย และถ้าเลือดคั่งน้อย ร่างกายจะดูดซึมไปเอง แต่ถ้าคั่งมากต้องระบายออก ถ้าไม่แน่ใจ อย่าตัดสินใจเอง ติดต่อโรงพยาบาลจะปลอดภัยที่สุด การดูแลหลังผ่าตัดทั้งหมดรวบรวมไว้ที่หน้า โปรแกรมดูแลหลังผ่าตัดของโรงพยาบาล ด้วยค่ะ
คำถามที่พบบ่อยหลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก
หลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก ข้อไหนที่คนทำผิดบ่อยที่สุด?
ท่านอนค่ะ การนอนหงายตรงตลอด 2 สัปดาห์ยากกว่าที่คิด หลายคนเผลอพลิกตัวไปนอนตะแคงตอนหลับ การวางหมอนหรือเบาะตั้งไว้สองข้างช่วยได้มาก ข้อที่พบรองลงมาคือสระผมเร็วกว่ากำหนด ถึงจะอึดอัด แต่ขอให้คิดว่าเป็นช่วงปกป้องแผลบนหนังศีรษะนะคะ
หลังดึงหน้าผาก สระผมได้เมื่อไหร่?
สระผมได้หลังตัดไหมแล้วค่ะ ซึ่งส่วนใหญ่ตัดไหมวันที่ 7–10 ก่อนหน้านั้นล้างหน้าได้ตั้งแต่วันรุ่งขึ้น โดยใช้ทิชชูเปียกเช็ดเฉพาะใบหน้าและเลี่ยงแผลที่หน้าผาก
ถ้าสลับประคบเย็นกับประคบอุ่นผิดจะเป็นอะไรไหม?
ถ้าประคบอุ่นใน 3 วันแรก อาการบวมอาจมากขึ้น และถ้าพ้น 3 วันไปแล้วยังประคบเย็นอย่างเดียว รอยช้ำที่เหลือจะหายช้าลงค่ะ แต่ถ้าสลับผิดแค่วันเดียว ไม่ใช่ปัญหาใหญ่ ไม่ต้องตกใจ วันถัดไปกลับมาทำให้ถูกก็พอ
หน้าผากชาหลังผ่าตัด ความรู้สึกจะกลับมาเมื่อไหร่?
ความรู้สึกจะเริ่มดีขึ้นทีละน้อยหลังผ่านไป 6 เดือนค่ะ แต่ละคนต่างกันมาก บางคนใช้เวลานานกว่านั้น ระหว่างที่ยังชา ต้องระวังความร้อนของแผ่นประคบอุ่นและไดร์เป่าผมเป็นพิเศษ ถ้าผ่าน 6 เดือนแล้วยังไม่รู้สึกเปลี่ยนแปลงเลย บอกแพทย์ตอนมาตรวจได้เลยค่ะ
หลังยกกระชับหน้าผากกี่วันกลับไปทำงานได้?
ใช้ชีวิตประจำวันได้หลัง 3–4 วันค่ะ แต่อาการบวมช้ำจะยุบภายใน 2–4 สัปดาห์ และตัดไหมวันที่ 7–10 ถ้างานต้องพบคนเยอะ ควรวางแผนเผื่อช่วงนี้ไว้ด้วย หลายคนใช้หมวกหรือหน้าม้าช่วยปิดบริเวณหนังศีรษะค่ะ
ทำตามข้อควรระวังครบแล้ว ผลจะดีขึ้นไหม?
เราสัญญาผลลัพธ์ล่วงหน้าไม่ได้ค่ะ แต่ความเร็วที่อาการบวมยุบ สภาพการสมานของแผล และโอกาสเกิดปัญหาอย่างการติดเชื้อหรือเลือดออก ได้รับผลจากการดูแลช่วงพักฟื้น การดูแลช่วยสร้างเงื่อนไขที่ดีได้ แต่ไม่ได้กำหนดผลลัพธ์ตายตัว ในทางกลับกัน เงื่อนไขที่ไม่เป็นผลดีอย่างบุหรี่หรือการเข้าซาวน่าเร็วเกินไป เป็นสิ่งที่เลี่ยงได้แน่นอน
ทำสีผมหรือดัดผมได้เมื่อไหร่?
หลัง 1 เดือนค่ะ น้ำยาย้อมผมและน้ำยาดัดผมมีสารเคมีที่ระคายเคืองแรง ควรรอให้แผลบนหนังศีรษะสมานดีพอก่อน เมื่อถึงเวลาไปร้านทำผม ให้แจ้งช่างว่าเพิ่งผ่าตัดยกกระชับหน้าผาก และขอให้ไม่ถูหนังศีรษะแรง ๆ ค่ะ
สรุป: การดูแลหลังผ่าตัดก็เป็นส่วนหนึ่งของการผ่าตัด
การดูแลหลังผ่าตัดสำคัญไม่แพ้ตัวการผ่าตัด จึงขอความร่วมมือจากคนไข้ทุกท่านค่ะ สุดท้ายแล้ว ข้อควรระวังหลังผ่าตัดยกกระชับหน้าผากที่ต้องจำมีเพียง 3 ข้อ
- ถึงวันที่ 3 — ประคบเย็น และนอนหงายตรง
- ถึงวันที่ 10 — ปกป้องแผล
- ถึง 1 เดือน — เลี่ยงความร้อนและสิ่งกระตุ้น
ยึด 3 ข้อนี้ไว้ ส่วนใหญ่จะตัดสินใจได้เองในแทบทุกสถานการณ์ค่ะ แต่ทั้งหมดนี้เป็นคำแนะนำทั่วไป ซึ่งอาจต่างออกไปตามขอบเขตแผล การผ่าตัดอื่นที่ทำร่วม ยาที่ทานประจำ และสภาพผิวกับหนังศีรษะ เกณฑ์ที่เหมาะกับคุณควรยืนยันผ่าน ปรึกษาออนไลน์ หรือการตรวจกับแพทย์โดยตรง และถ้าอยากรู้เรื่องการผ่าตัดเพิ่มเติม ดูได้ที่หน้า ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน ค่ะ
คุณสมบัติของศัลยแพทย์ตกแต่งผู้เชี่ยวชาญและเกณฑ์การเป็นสมาชิกสมาคม ตรวจสอบได้ที่เว็บไซต์ สมาคมศัลยแพทย์ตกแต่งเกาหลี (KSPRS)
มีคำถามเมื่อไหร่ ทักแชทมาปรึกษาทาง LINE: @339fwnst ได้ทุกเมื่อ ไม่ต้องเกรงใจเลยค่ะ หรือโทรหาล่ามภาษาไทยโดยตรงที่ +82-10-6864-1175 ก็ได้ค่ะ
เขียนและตรวจทานโดย: นพ.อี ซองอุค (Dr. Lee Sung-wook) ผู้อำนวยการ ศัลยแพทย์ตกแต่ง (แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมตกแต่ง) โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน
※ เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาทางการแพทย์ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ







