ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้อง (ยกหน้าผากแบบส่องกล้อง / endoscopic forehead lift) คือการผ่าตัดที่กรีดแผลสั้นๆ หลังไรผม แล้วใช้กล้องขนาดเล็กช่วยเลาะ ยกหน้าผากและคิ้วขึ้น ก่อนยึดไว้กับกระดูกด้วยเอนโดไทน์หรือไหมค่ะ
ถ้าคุณกำลังหาข้อมูลเรื่องยกหน้าผากแบบส่องกล้อง ขั้นตอนจริงในห้องผ่าตัดเป็นอย่างไร กรีดตรงไหน เลาะอย่างไร และอะไรที่ช่วยให้หน้าผากอยู่ตำแหน่งใหม่ได้ บทความนี้ตอบคำถามเหล่านี้ทีละขั้นค่ะ
บทความนี้เน้นเฉพาะ 4 ขั้นตอนผ่าตัด คือ กรีด → เลาะ → ยกและยึด → เย็บปิดแผล ส่วนเรื่องตำแหน่งแผลเป็น การดูแลแผลหลังผ่าตัด และระยะเวลาที่ผลอยู่ได้ หมอแยกไว้ในบทความเฉพาะเรื่อง ซึ่งจะลิงก์ไว้ในแต่ละช่วงค่ะ
ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องคืออะไร?
ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องเป็นการผ่าตัดเพื่อแก้ปัญหาบริเวณใบหน้าส่วนบน ได้แก่ ริ้วรอยบนหน้าผากและหว่างคิ้ว คิ้วตก และคิ้วสองข้างไม่เท่ากัน จุดต่างจากการยกหน้าผากแบบเปิดคือ แพทย์ไม่ต้องกรีดแผลยาวบนหนังศีรษะ แต่ใช้แผลสั้นไม่กี่จุดหลังไรผม แล้วดูภาพจากกล้องบนจอขณะผ่าตัด จึงเห็นเส้นประสาท กล้ามเนื้อ และเส้นเลือดได้ชัดค่ะ
เพราะแผลสั้นและซ่อนอยู่ในเส้นผม การผ่าตัดวิธีนี้จึงมักเหลือร่องรอยน้อยและฟื้นตัวเร็วกว่าแบบเปิด เป้าหมายคือทำให้คิ้วกลับไปอยู่ในตำแหน่งที่ดูสดใส แววตาดูเปิดขึ้น และลดภาพลักษณ์ที่ดูง่วง ดูเหนื่อย หรือดูดุโดยไม่ตั้งใจค่ะ
ยกกระชับหน้าผากกับการลดขนาดหน้าผาก (ลดขนาดหน้าผาก) เป็นคนละการผ่าตัดกันนะคะ การลดขนาดหน้าผากคือการเลื่อนไรผมลงมาเพื่อให้หน้าผากสั้นลง ส่วนการยกกระชับหน้าผากคือการยกเนื้อเยื่อหน้าผากและคิ้วที่หย่อนลงให้กลับขึ้นไปค่ะ
ข้อมูลพื้นฐานเรื่องการยกคิ้วและหน้าผากจากสมาคมศัลยแพทย์ตกแต่งแห่งสหรัฐอเมริกา อ่านเพิ่มเติมได้ที่ American Society of Plastic Surgeons (ASPS) ค่ะ
ยกกระชับหน้าผากเหมาะกับใคร?
คนที่มักได้ประโยชน์จากการยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้อง ได้แก่
- มีริ้วรอยบนหน้าผากหรือหว่างคิ้วที่ลึกขึ้นตามวัย
- ชอบขมวดคิ้วจนเป็นนิสัย หน้าดูเครียดตลอดเวลา
- เปลือกตาดูบวม หนังตาบนดูหนาและหนัก
- ระยะห่างระหว่างตากับคิ้วแคบ
- หนังตาตกและคิ้วตกจนบังการมองเห็น อยากแก้ให้ตาเปิดขึ้น
- คิ้วสองข้างสูงต่ำไม่เท่ากัน
- อยากแก้ภาพลักษณ์ที่ดูดุหรือดูอึดอัด
ในตำราศัลยกรรมตกแต่ง ผู้ที่เหมาะกับวิธีส่องกล้องเป็นพิเศษคือคนที่หน้าผากค่อนข้างแบน ไรผมไม่สูงและไม่ร่น และผิวหน้าผากไม่หย่อนมากเกินไป ถ้าไรผมสูงอยู่แล้ว การยกหน้าผากขึ้นอาจทำให้หน้าผากดูยาวขึ้นอีก แพทย์จึงอาจเลือกวิธีอื่นที่เหมาะกว่าค่ะ
หลายคนยังแยกไม่ออกว่าปัญหาของตัวเองมาจากหนังตาหย่อนหรือคิ้วตก ลองอ่านวิธีสังเกตง่ายๆ ใน ตัดหนังตาบน หรือ ยกคิ้ว ดูอย่างไร ก่อนมาปรึกษาได้ค่ะ
ยกหน้าผากแบบส่องกล้อง ขั้นตอนผ่าตัดทีละขั้น
ภาพรวมของการผ่าตัดมี 4 ขั้นหลัก แต่ละขั้นมีรายละเอียดที่ส่งผลต่อความเป็นธรรมชาติและความปลอดภัย หมอจะอธิบายเป็นภาษาง่ายๆ ทีละขั้นค่ะ
- กรีดแผลสั้นหลังไรผม ประมาณ 3–5 จุด จุดละราว 1 ซม.
- เลาะเนื้อเยื่อโดยดูผ่านกล้อง HD ตรวจหาเส้นประสาทและเส้นเลือดตลอดการเลาะ
- ยกหน้าผากทั้งแผ่นขึ้น แล้วยึดกับกระดูกด้วยไหมหรือเอนโดไทน์
- เย็บปิดแผล และตรวจความสมมาตรของคิ้วก่อนจบการผ่าตัด
ขั้นที่ 1: วางแผนและกรีดแผลสั้นหลังไรผม
ก่อนผ่าตัด แพทย์จะวาดเส้นบนหนังศีรษะเพื่อวางตำแหน่งแผล และทำเครื่องหมายแนวเส้นประสาทรับความรู้สึกเหนือเบ้าตา (supraorbital nerve) กับเส้นประสาทเหนือหัวตา (supratrochlear nerve) ไว้ล่วงหน้า เส้นประสาทกลุ่มนี้ทำหน้าที่รับความรู้สึกของหน้าผากและหนังศีรษะ การรู้ตำแหน่งก่อนลงมือจึงช่วยลดโอกาสกระทบเส้นประสาทค่ะ
ที่มาอิน หมอกรีดแผลยาวประมาณ 1 ซม. ราว 3–5 จุดหลังไรผมด้านใน แผลทั้งหมดจึงอยู่ในเส้นผม ไม่ได้อยู่บนผิวหน้าผาก
ส่วนตำแหน่งที่ตำราศัลยกรรมอธิบายเป็นแนวทั่วไป มีแผลแนวตั้งยาวราว 1 ซม. หลังไรผม ตรงแนวเหนือกึ่งกลางรูม่านตาทั้งสองข้าง และตามตำราศัลยกรรม แผลด้านข้างขมับมักอยู่หลังไรผมราว 2 ซม. เป็นแผลโค้งยาวราว 2 ซม. ทั้งนี้จำนวนและตำแหน่งจริงของแต่ละคนจะปรับตามรูปหน้าและปัญหาที่ต้องการแก้ค่ะ
ถ้าอยากรู้ว่าแผลจะมองเห็นแค่ไหนหลังหายดี อ่านต่อได้ที่ แผลเป็นจากการยกหน้าผากอยู่ตรงไหน ค่ะ
ขั้นที่ 2: เลาะใต้เยื่อหุ้มกระดูกโดยดูผ่านกล้อง
ขั้นนี้คือหัวใจของการผ่าตัด แพทย์สอดกล้องขนาดเล็กและเครื่องมือผ่านแผลหลังไรผม แล้วเลาะเนื้อเยื่อหน้าผากให้หลุดจากกระดูก เพื่อให้ยกขึ้นได้ทั้งแผ่น
- บริเวณกลางหน้าผาก ส่วนใหญ่เลาะในชั้นใต้เยื่อหุ้มกระดูก (subperiosteal) ซึ่งเป็นชั้นที่ศัลยแพทย์ส่วนมากเลือกใช้ ข้อดีตามตำราคือเส้นเลือดที่เลี้ยงหน้าผากยังติดอยู่กับแผ่นเนื้อเยื่อที่ยกขึ้น ผิวหน้าผากจึงได้รับเลือดไปเลี้ยงอย่างเต็มที่
- ใกล้ขอบเบ้าตา แพทย์จะเลาะโดยดูภาพจากกล้องตลอด เพราะเป็นจุดที่เส้นประสาทเหนือเบ้าตาโผล่ออกมา การเห็นชัดช่วยให้เลาะได้แม่นและไม่กระทบเส้นประสาท
- บริเวณขมับ เลาะบนผิวพังผืดชั้นลึกของขมับ (deep temporal fascia) และใช้เส้นเลือดดำที่เป็นจุดสังเกต (sentinel vein) เป็นเครื่องบอกว่าแขนงเส้นประสาทที่ควบคุมการยกคิ้วอยู่ใกล้ตรงไหน
มาอินใช้กล้อง HD ตรวจหาเส้นประสาท กล้ามเนื้อ และเส้นเลือดก่อนเลาะทุกจุด และเลาะกว้างตั้งแต่ขมับ เหนือคิ้ว ไปจนถึงหว่างคิ้ว เพราะในการยกหน้าผาก ขอบเขตการเลาะมีผลมากต่อแรงยกที่ได้ค่ะ
ทำไมต้อง «ปลดจุดยึด» ด้วย? เนื้อเยื่อหน้าผากไม่ได้แค่วางอยู่บนกระดูก แต่มีจุดที่ยึดแน่นเหมือนหมุดตรึงไว้ ถ้าไม่ปลดจุดเหล่านี้ คิ้วจะขยับขึ้นได้น้อย ตามตำรา จุดที่ต้องปลดมีดังนี้
- แนวยึดแน่นบริเวณขมับ (zone of fixation) ซึ่งต้องปลดลงไปจนถึงระดับขอบเบ้าตาด้านบน โดยไล่จากด้านนอกเข้าหาด้านใน
- เอ็นยึดเนื้อเยื่อเหนือหางคิ้วบริเวณขอบเบ้าตาด้านนอก
- แนวที่เยื่อหุ้มกระดูกยึดแน่นตามขอบเบ้าตา (arcus marginalis) ซึ่งตำราระบุว่าต้องปลดจึงยกได้ผลจริง
จัดการกล้ามเนื้อหว่างคิ้ว กล้ามเนื้อที่ใช้ขมวดคิ้วมีหลายมัด ได้แก่ กล้ามเนื้อย่นคิ้ว (corrugator) กล้ามเนื้อที่ดึงคิ้วลง (depressor supercilii) และกล้ามเนื้อบนสันจมูก (procerus) กล้ามเนื้อเหล่านี้ทำให้เกิดริ้วรอยหว่างคิ้วและดึงคิ้วลงทุกครั้งที่ขมวด
- แพทย์จะตัดบางส่วนหรือทำให้กล้ามเนื้อกลุ่มนี้อ่อนแรงลงตามความจำเป็น เพื่อให้คิ้วขยับขึ้นได้อย่างเป็นธรรมชาติ ปรับตำแหน่งและมุมของคิ้ว และช่วยป้องกันริ้วรอยแนวตั้งและแนวนอนที่หว่างคิ้ว
- เส้นประสาทเหนือหัวตาวิ่งผ่านกล้ามเนื้อย่นคิ้ว ตำราจึงเน้นให้เลาะแยกแขนงเส้นประสาทเก็บไว้ก่อนตัดกล้ามเนื้อ
- ที่มาอินยังตัดกล้ามเนื้อรอบดวงตาบางส่วนในรายที่จำเป็น เพื่อช่วยให้หางตาที่ตกดูยกขึ้น
- เพื่อไม่ให้คิ้วด้านในยกสูงเกินจนดู «ตกใจ» ตำราแนะนำให้เหลือจุดยึดด้านในไว้บางส่วน หรือเหลือแนวเยื่อหุ้มกระดูกตรงกลางหน้าผากไว้ค่ะ
ขั้นที่ 3: ยกหน้าผากและยึดกับกระดูก
เมื่อเนื้อเยื่อหลุดจากจุดยึดเดิมแล้ว แพทย์จะยกหน้าผากทั้งแผ่นขึ้นไปในทิศทางที่วางแผนไว้ แล้วยึดกับกระดูกด้วยไหมหรือเอนโดไทน์ เพื่อให้เนื้อเยื่อติดอยู่ในตำแหน่งใหม่ระหว่างที่แผลด้านในสมานตัว รายละเอียดของวิธียึดแต่ละแบบ อธิบายไว้ในหัวข้อถัดไปค่ะ
ขั้นที่ 4: เย็บปิดแผลและตรวจความสมมาตร
ก่อนเย็บปิดแผล ตำราศัลยกรรมอธิบายว่าแพทย์จะจัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่านั่งขณะยังอยู่ภายใต้ยาสลบ เพื่อดูตำแหน่งคิ้วสุดท้ายและเทียบความสมมาตรสองข้าง เพราะท่านอนกับท่านั่งทำให้เนื้อเยื่อใบหน้าอยู่ต่างกัน เมื่อเห็นว่าสมดุลแล้วจึงเย็บปิดแผลหลังไรผมค่ะ
อ่านภาพรวมของบริการได้ที่ ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องที่มาอิน ค่ะ
ยึดหน้าผากด้วยอะไร? เอนโดไทน์ ไหม และการเจาะอุโมงค์กระดูก
คำถามที่หมอได้รับบ่อยคือ «ยกขึ้นแล้วอะไรทำให้มันไม่ตกลงมา» คำตอบคือการยึด (fixation) ตำราศัลยกรรมอธิบายว่ามีหลายวิธี ทั้งหมดมีเป้าหมายเดียวกัน คือยึดแผ่นเนื้อเยื่อที่ยกขึ้นไว้กับกะโหลกศีรษะ ที่มาอินใช้เอนโดไทน์ (ENDOTINE) ซึ่งผ่านการรับรองความปลอดภัยจาก FDA สหรัฐฯ และ KFDA เกาหลี ร่วมกับการเจาะอุโมงค์กระดูก (Bone Tunneling) ค่ะ
| วิธียึด | ทำงานอย่างไร | มักใช้ตรงไหน | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| เอนโดไทน์ (Endotine) | อุปกรณ์ยึดขนาดเล็กแบบสลายตัวได้ ใช้จับเนื้อเยื่อที่ยกขึ้นให้ติดกับกระดูก | แผลหลังไรผมด้านหน้า แนวเหนือกึ่งกลางตา | เป็นอุปกรณ์ชนิดสลายตัวได้ |
| ไหมผ่านอุโมงค์กระดูก (Bone tunneling) | เจาะช่องเล็กๆ ที่ผิวกระดูกด้านนอก แล้วร้อยไหมผ่านช่องเพื่อยึดเนื้อเยื่อ | แผลหลังไรผมด้านหน้า | ใช้เพียงไหม ไม่ต้องใช้อุปกรณ์ยึดเพิ่ม |
| ไหมยึดพังผืดขมับ | เย็บพังผืดชั้นตื้นของขมับเข้ากับพังผืดชั้นลึก ด้วยไหมชนิดไม่ละลาย ดึงไปทางด้านบนและด้านนอก | แผลบริเวณขมับ | ช่วยยกหางคิ้วและหางตา |
| สกรูไทเทเนียมขนาดเล็ก | ใช้สกรูขนาดเล็กเป็นหลักยึดเนื้อเยื่อกับกระดูก | แผลหลังไรผมด้านหน้า | เป็นอีกทางเลือกที่มีในตำรา |
ตำรายังระบุว่า เมื่อศัลยแพทย์ใช้การยึดแบบถาวรได้ดีขึ้น ปัญหาคิ้วกลับมาตกซ้ำก็ลดลงตามไปด้วย การเลือกวิธียึดจึงสำคัญไม่น้อยกว่าการเลาะค่ะ ส่วนผลอยู่ได้กี่ปี ขึ้นกับหลายปัจจัย อ่านรายละเอียดได้ที่ ผลยกคิ้วอยู่ได้นานแค่ไหน ค่ะ
หลังยกกระชับหน้าผากพักฟื้นกี่วัน?
หลังผ่าตัดอาจมีอาการบวม ช้ำ และรู้สึกตึงบ้าง ซึ่งมักดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ ผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ภายใน 1–2 สัปดาห์ แต่ควรงดออกกำลังกายหนักและยกของหนักไปอีกหลายสัปดาห์ค่ะ
ตามตำราศัลยกรรม การผ่าตัดหน้าผากที่มีขอบเขตกว้างอย่างวิธีส่องกล้อง อาจต้องปิดแผลด้วยผ้าพันและใส่สายระบายราว 24 ชั่วโมง และตามตำราทั่วไปจะตัดไหมบนหนังศีรษะใน 7–10 วัน
สำหรับคนที่บินมาผ่าตัดที่เกาหลี ควรคุยกับทีมแพทย์ตั้งแต่ตอนวางแผนว่าวันตัดไหมจะตรงกับช่วงไหนของทริป เพื่อจัดวันเดินทางกลับได้เหมาะสมค่ะ ส่วนวิธีดูแลแผลหนังศีรษะ การสระผม และการประคบเย็น อ่านได้ที่ การดูแลแผลหนังศีรษะหลังยกกระชับหน้าผาก ค่ะ
ความเสี่ยงและข้อควรระวังของการยกหน้าผากแบบส่องกล้อง
แม้แผลจะเล็ก แต่ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องก็ยังเป็นการผ่าตัด ตำราศัลยกรรมรายงานภาวะแทรกซ้อนที่ควรรู้ไว้ดังนี้
- อาการชาหรือรู้สึกแปลกๆ ที่หน้าผากและหนังศีรษะชั่วคราว จากการที่เส้นประสาทเหนือเบ้าตาหรือเหนือหัวตาถูกกระทบ
- ผมบางเฉพาะจุดบริเวณแผล
- คิ้วสองข้างไม่สมมาตร
- เลือดคั่งบริเวณหว่างคิ้ว
- เส้นประสาทที่ควบคุมการยกคิ้วอ่อนแรงชั่วคราว
- ในกรณีที่พบได้น้อยมาก มีรายงานเลือดออกในกะโหลกศีรษะที่เกี่ยวข้องกับการยึดแบบเจาะอุโมงค์กระดูก
ตำราอธิบายว่าความเสี่ยงด้านเส้นประสาทลดลงได้ด้วยการวางตำแหน่งแผลให้เหมาะสม การจับเนื้อเยื่ออย่างนุ่มนวล และการใช้กล้องช่วยดึงเนื้อเยื่ออย่างระมัดระวัง นี่คือเหตุผลที่มาอินให้ความสำคัญกับการตรวจหาเส้นประสาทและเส้นเลือดผ่านกล้อง HD ก่อนเลาะค่ะ
ข้อจำกัดของวิธีส่องกล้องที่ตำราพูดถึงอย่างตรงไปตรงมา คือ ต้องอาศัยความชำนาญในการใช้กล้อง คิ้วด้านในอาจถูกยกสูงหรือห่างกันเกินไปหากวางแผนไม่ดี และการยึดให้อยู่ตัวยังมีความไม่แน่นอนบางส่วน ผลลัพธ์จึงแตกต่างกันในแต่ละคน ควรปรึกษาศัลยแพทย์เพื่อประเมินโครงหน้าก่อนตัดสินใจค่ะ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้อง
ยกหน้าผากแบบส่องกล้อง ขั้นตอนใช้เวลานานแค่ไหน?
เวลาผ่าตัดขึ้นอยู่กับขอบเขตการเลาะและว่าทำร่วมกับการผ่าตัดอื่นหรือไม่ แพทย์จะแจ้งเวลาโดยประมาณหลังตรวจประเมินค่ะ มีรายงานการศึกษาหนึ่งที่ผ่าตัดในชั้นใต้เยื่อหุ้มกระดูกใช้เวลาราว 15–30 นาที แต่เป็นตัวเลขของรายงานนั้น ไม่ใช่ค่ามาตรฐานสำหรับทุกคน
ยกกระชับหน้าผากแบบส่องกล้องต้องกรีดกี่จุด?
ที่มาอินกรีดราว 3–5 จุด จุดละประมาณ 1 ซม. หลังไรผมด้านในค่ะ จำนวนจริงขึ้นกับแผนการผ่าตัดของแต่ละคน รายละเอียดเรื่องแผลเป็นดูได้ในบทความเรื่องแผลด้านบนค่ะ
เอนโดไทน์ (Endotine) คืออะไร ต้องเอาออกไหม?
เอนโดไทน์คืออุปกรณ์ยึดขนาดเล็กชนิดสลายตัวได้ ทำหน้าที่ยึดหน้าผากที่ยกขึ้นให้ติดกับกระดูกระหว่างที่เนื้อเยื่อสมานตัว เพราะเป็นชนิดสลายตัวได้ โดยทั่วไปจึงไม่ต้องผ่าตัดเอาออกค่ะ
ทำไมต้องตัดกล้ามเนื้อหว่างคิ้วด้วย?
เพื่อลดแรงที่ดึงคิ้วลงและลดริ้วรอยหว่างคิ้วค่ะ กล้ามเนื้อย่นคิ้วและกล้ามเนื้อบนสันจมูกทำให้เกิดรอยขมวด แพทย์จึงตัดบางส่วนหรือทำให้อ่อนแรงลงตามความจำเป็น ไม่ได้ทำเหมือนกันทุกคน
หลังผ่าตัดกี่วันถึงกลับไปใช้ชีวิตปกติได้?
ส่วนใหญ่กลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ภายใน 1–2 สัปดาห์ค่ะ แต่ควรงดออกกำลังกายหนักต่ออีกหลายสัปดาห์ และทำตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
ปรึกษายกกระชับหน้าผากกับทีมภาษาไทยของมาอิน
การผ่าตัดจะได้ผลดีแค่ไหน ขึ้นกับการตรวจโครงหน้า ตำแหน่งคิ้ว ไรผม และกล้ามเนื้อหว่างคิ้วของแต่ละคนก่อนวางแผน หมอแนะนำให้ส่งรูปหน้าตรงและด้านข้างมาให้ทีมแพทย์ประเมินก่อนเดินทางค่ะ
ทักแชทเข้ามาปรึกษาผ่าน LINE: @339fwnst หรือโทรหาล่ามภาษาไทย +82-10-6864-1175 เพื่อรับราคาเฉพาะบุคคลค่ะ
เขียนและตรวจทานโดย: นพ. อี ซองอุค ผู้อำนวยการ ศัลยแพทย์ตกแต่งผู้เชี่ยวชาญ · โรงพยาบาลศัลยกรรม และแผนกผิวมาอิน
※ เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาทางการแพทย์ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ





