ข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย คือ ข้อปฏิบัติเรื่องยา แผ่นแปะหลังหู ผ้ารัดคาง และการดูแลแผล ที่ช่วยลดน้ำลายคั่งและอาการบวมหลังตัดต่อมน้ำลายใต้คาง (ตัดต่อมน้ำลาย) เพื่อให้แผลหายดีค่ะ
แม้จะลดขนาดต่อมน้ำลายไปแล้ว เนื้อต่อมส่วนที่เหลือก็ยังผลิตน้ำลายต่อไปตามปกติ การดูแลในช่วงสัปดาห์แรก ๆ จึงมีหลักใหญ่อยู่แค่ 2 ข้อ คือ ทำให้น้ำลายออกน้อยลง และ กดพื้นที่ว่างตรงจุดที่ผ่าตัดไว้ไม่ให้มีอะไรไปคั่ง ค่ะ
บทความนี้เรียบเรียงจากใบแนะนำหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอินให้คนไข้จริงตอนออกจากโรงพยาบาล โดยเน้นเรื่องที่คนไข้ถามบ่อยที่สุด คือ ยากินกี่วัน แผ่นแปะหลังหูใช้อย่างไร และผ้ารัดคางต้องใส่นานแค่ไหน ส่วนการดูแลทั่วไปที่บ้านช่วงแรกและเรื่องอาหาร อ่านได้ที่ วิธีดูแลหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายที่บ้าน ค่ะ
สารบัญ
ข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย สรุปในตารางเดียว
ดูภาพรวมจากตารางนี้ก่อน แล้วค่อยอ่านรายละเอียดของแต่ละข้อด้านล่างค่ะ ระยะเวลาทั้งหมดนับจากวันผ่าตัด
| เรื่องที่ต้องดูแล | ระยะเวลา / ช่วงเวลา | สิ่งสำคัญ |
|---|---|---|
| ยาที่ได้รับกลับบ้าน (ยาฆ่าเชื้อ ยาแก้อักเสบ ยาป้องกันกระเพาะ) | 7 วัน | วันละ 2 ครั้ง ห้ามหยุดยาเอง |
| ไกลโคไพร์โรเลต (ยาลดน้ำลาย) | 14 วัน | วันละ 2 ครั้ง ช่วยป้องกันน้ำลายคั่ง |
| แผ่นแปะหลังหู (สโคโพลามีน) | 12 วัน | เปลี่ยนทุก 3 วัน สลับหูซ้าย-ขวา |
| ประคบเย็น → ประคบอุ่น | ประคบเย็นถึงวันที่ 3 (นับวันผ่าตัดด้วย) หลังจากนั้นประคบอุ่น | ทดสอบอุณหภูมิที่หลังมือก่อนทุกครั้ง |
| ผ้ารัดคาง | 24 ชั่วโมงใน 7 วันแรก ตั้งแต่วันที่ 8 ใส่ตอนอยู่บ้านและตอนนอน | หลวมพอสอดนิ้วได้ 1 นิ้ว |
| ตัดไหม | วันที่ 7 หลังผ่าตัด | จากนั้นติดเทป 3M สีเนื้อใต้คาง 3 เดือน |
| ครีมลดแผลเป็น | เริ่ม 3 เดือนหลังตัดไหม ทาต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือน | วันละ 2 ครั้ง ทาบาง ๆ |
| แอลกอฮอล์ บุหรี่ ซาวน่า | 1 เดือน | เสี่ยงเลือดออกและติดเชื้อ ช่วงแรกเลี่ยงอาหารเปรี้ยวและเผ็ดด้วย |
| เงยหน้าไปด้านหลัง 90 องศานาน ๆ | 3 เดือน | รอให้ไหมละลายที่เย็บกล้ามเนื้อสลายและเนื้อเยื่อยึดติดกันดี |
ใบแนะนำนี้ใช้กับใคร?
ข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายในบทความนี้เขียนสำหรับคนที่ผ่าตัดลดขนาดต่อมน้ำลายใต้คาง (ต่อมใต้ขากรรไกรล่าง) แล้วกลับบ้านหรือกลับที่พักแล้ว รวมถึงคนที่ผ่าตัดร่วมกับการดึงหน้าหรือร้อยไหมยกกระชับในครั้งเดียวกันค่ะ
ชนิดยา ขนาดยา และจำนวนวันในบทความนี้อ้างอิงจากแนวทางมาตรฐานของโรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน หากใบสั่งยาหรือคำแนะนำที่แพทย์ให้คุณเป็นรายบุคคลต่างไปจากนี้ ให้ยึดตามที่แพทย์สั่งเป็นหลักค่ะ
ยาหลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย: กินอะไร กี่วัน?
เรื่องยาเป็นข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายที่คนไข้ถามบ่อยที่สุด ตอบสั้น ๆ คือ ยาชุดหลักกินวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) นาน 7 วัน ส่วนยาลดน้ำลายไกลโคไพร์โรเลตกินวันละ 2 ครั้ง นาน 14 วัน และทุกตัวห้ามหยุดเองแม้อาการจะดีขึ้นแล้วค่ะ
ยาฆ่าเชื้อ ยาแก้อักเสบ และยาป้องกันกระเพาะ 7 วัน
ยาชุดที่ได้รับตอนออกจากโรงพยาบาลมี 4 ตัว (ในบทความนี้เรียกตามชื่อตัวยา ไม่ใช่ชื่อการค้า) ได้แก่
- เซฟโพดอกซิม (Cefpodoxime proxetil) — ยาปฏิชีวนะ ป้องกันการติดเชื้อที่แผล
- ซาลโทโพรเฟน (Zaltoprofen) — ยาแก้ปวดลดอักเสบ ช่วยเรื่องปวดและบวม
- ราเบพราโซล (Rabeprazole) — ยาลดกรด ช่วยปกป้องกระเพาะอาหารระหว่างกินยาแก้อักเสบ
- เมโทรนิดาโซล (Metronidazole) — ยาฆ่าเชื้ออีกตัว ใช้ร่วมกันเพื่อให้ครอบคลุมเชื้อได้กว้างขึ้น
วิธีกินคือ วันละ 2 ครั้ง (เช้าและเย็น) นาน 7 วัน เริ่มมื้อแรกหลังผ่าตัด โดยกินหลังอาหารมื้อแรก 30 นาที จากนั้นกินให้ตรงเวลาทุกวัน ถ้ากินแล้วท้องเสียหรือมีอาการแพ้ เช่น ผื่นขึ้น คัน ให้ติดต่อโรงพยาบาลค่ะ
ไกลโคไพร์โรเลต (Glycopyrrolate) 14 วัน ลดน้ำลาย
ยาตัวนี้คือหัวใจของการป้องกันน้ำลายคั่ง กินวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) นาน 14 วัน ตำราการแพทย์ด้านโรคต่อมน้ำลายอธิบายว่า ยากลุ่มต้านโคลิเนอร์จิกอย่างไกลโคไพร์โรเลตช่วยลดสัญญาณประสาทที่สั่งให้ต่อมสร้างน้ำลาย น้ำลายจึงออกน้อยลงในช่วง 2 สัปดาห์ที่แผลด้านในกำลังสมานค่ะ
ผลที่ตามมาคือปากอาจแห้งกว่าปกติ ซึ่งเป็นผลที่คาดไว้ของยา ดื่มน้ำเป็นระยะ ๆ ได้ ถ้าปากแห้งมาก ตามัว หรือปัสสาวะลำบาก ให้ติดต่อภายใน 2–3 วัน ข้อมูลยาฉบับเต็มดูได้ที่ Glycopyrrolate (MedlinePlus) ค่ะ
แอสไพริน วิตามินอี และการหยุดยาเอง
- งด แอสไพริน และ วิตามินอี ใน 1 สัปดาห์แรกหลังผ่าตัด เพราะทำให้เลือดออกง่ายขึ้น
- ยาทุกตัวที่ได้รับ ห้ามหยุดเอง แม้ไม่มีอาการหรือรู้สึกดีขึ้นแล้ว ให้กินและแปะตามที่ทีมแพทย์สั่งจนครบ
- ถ้ามีโรคประจำตัวหรือกินยาอื่นอยู่ แจ้งทีมแพทย์ก่อนเสมอค่ะ
แผ่นแปะหลังหู หลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย: 12 วัน เปลี่ยนทุก 3 วันอย่างไร?
แผ่นแปะที่ได้รับคือแผ่นยา สโคโพลามีน (Scopolamine) ชนิดแปะผิวหนัง ตัวยาค่อย ๆ ซึมผ่านผิวหลังหูเข้าสู่ร่างกาย และเป็นยากลุ่มต้านโคลิเนอร์จิกเหมือนไกลโคไพร์โรเลต จึงช่วยลดน้ำลายอีกทางหนึ่ง แผ่นสโคโพลามีน 1 แผ่นใช้ได้ราว 3 วัน (72 ชั่วโมง) และแปะรวม 12 วันค่ะ ถ้าไม่แปะ น้ำลายที่ออกมาเกินจำเป็นอาจทำให้ฟื้นตัวช้าลง
วิธีแปะและสลับหูซ้าย-ขวา
แปะครั้งละ 1 แผ่น ข้างเดียว บนผิวหลังใบหูที่สะอาดและแห้ง แล้วเปลี่ยนแผ่นใหม่ทุก 3 วัน โดยสลับไปแปะอีกข้าง ตัวอย่างลำดับการแปะตลอด 12 วันเป็นแบบนี้ค่ะ
- วันที่ 1–3: แผ่นที่ 1 หลังหูซ้าย
- วันที่ 4–6: แผ่นที่ 2 หลังหูขวา
- วันที่ 7–9: แผ่นที่ 3 หลังหูซ้าย
- วันที่ 10–12: แผ่นที่ 4 หลังหูขวา
ข้างที่เริ่มก่อนจะเป็นซ้ายหรือขวาก็ได้ ขอแค่สลับข้างทุกครั้งที่เปลี่ยนแผ่น เพื่อให้ผิวได้พักค่ะ
แผ่นหลุด เวียนหัว หรือไม่สบาย ทำอย่างไร?
- แผ่นหลุดก่อนครบ 3 วัน: แปะแผ่นใหม่ที่หลังหูอีกข้างได้เลย
- เวียนหัวหรือรู้สึกไม่สบาย: แกะออกชั่วคราวได้ พอดีขึ้นแล้วนำแผ่นเดิมกลับมาแปะต่อได้
- หลังแกะแผ่นทุกครั้ง: ล้างผิวตรงที่แปะและล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาด เพื่อไม่ให้ยาที่ติดมือเข้าตา ถ้าเอามือที่จับแผ่นไปขยี้ตา อาจทำให้รูม่านตาขยาย ตาพร่ามัว และแพ้แสงชั่วคราวได้
ผลข้างเคียงและข้อห้ามขับรถ
ผลข้างเคียงที่อาจพบ ได้แก่ ตาพร่าและแพ้แสงจากรูม่านตาขยาย ง่วงนอน เวียนหัว ปากแห้ง ปัสสาวะลำบาก ผื่นขึ้น และในรายที่เป็นมากอาจมีอาการกระวนกระวายหรือเห็นภาพหลอนได้ ข้อมูลเพิ่มเติมดูได้ที่ Scopolamine Transdermal Patch (MedlinePlus) ค่ะ
ระหว่างแปะแผ่นยา ห้ามขับรถและห้ามใช้เครื่องจักร เพราะอาการง่วงและตามัวอาจเกิดขึ้นได้โดยไม่ทันรู้ตัว ถ้าอาการข้างเคียงรุนแรง ให้แกะแผ่นออกและติดต่อทีมแพทย์ค่ะ
ผ้ารัดคางและการประคบ: กดพื้นที่ว่างไม่ให้น้ำลายคั่ง
หลังลดขนาดต่อมน้ำลาย จะเกิดพื้นที่ว่างตรงจุดที่ตัดเนื้อต่อมออกไป ถ้าไม่กดพื้นที่นี้ไว้ น้ำลายหรือน้ำเหลืองจะไหลมาคั่งได้ง่าย ผ้ารัดคางจึงเป็นข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายที่กำหนดความเร็วในการหายเลยค่ะ
ตำราศัลยกรรมตกแต่งอธิบายว่า การผ่าตัดเลาะเนื้อเยื่อบริเวณใบหน้าทำให้ทางระบายน้ำเหลืองถูกตัดขาดไปชั่วคราว และต้องใช้เวลาราว 3–6 เดือนกว่าทางระบายจะฟื้นกลับมา ในช่วงนี้การคุมอาการบวมจึงสำคัญมาก ช่วง 2–3 วันแรกอาการบวมและรอยช้ำมักมากขึ้นเรื่อย ๆ ก่อนจะค่อย ๆ ยุบลงในช่วง 2–4 สัปดาห์ ซึ่งแต่ละคนต่างกันได้ค่ะ
ใส่ผ้ารัดคางกี่วัน แน่นแค่ไหน?
- 7 วันแรก ใส่ 24 ชั่วโมง (อย่างน้อยต้องครบ 3 วัน) รวมทั้งตอนนอน
- ตั้งแต่วันที่ 8 ใส่ต่อทุกครั้งที่อยู่บ้านและตอนนอน
- ความแน่น หลวมพอสอดนิ้วได้ 1 นิ้ว ไม่รัดจนอึดอัด
- ผ้าเปียกหรือเปื้อน ให้เปลี่ยนผืนใหม่ทันที
- ถ้ารู้สึกเหมือนมีน้ำลายรั่วซึมใต้คาง ให้กลับมาใส่ทั้งวัน ไม่ว่าจะผ่าตัดมานานแค่ไหนแล้วก็ตาม
ข้อสำคัญคือ รัดแน่นเกินไปไม่ได้ช่วยให้หายเร็วขึ้น แรงกดที่มากเกินจะทำให้เลือดไปเลี้ยงผิวบริเวณนั้นลดลง และอาจทำให้เนื้อเยื่อตายจากการถูกกด (pressure necrosis) ได้ แรงกดที่ปลอดภัยที่สุดคือแรงกดสม่ำเสมอในระดับที่ไม่อึดอัดค่ะ
ผ้าก๊อซด้านใน 7 วัน
ผ้าก๊อซที่ยึดไว้ด้านในผ้ารัดคางต้องอยู่ครบ 7 วัน ให้พับผ้าก๊อซ 3–4 แผ่นวางทับตรงแผล แล้วสวมผ้ารัดคางทับเพื่อกด เมื่อถอดผ้ารัดคางออกเพื่อล้างหน้า ตอนใส่กลับให้วางผ้าก๊อซไว้ ตำแหน่งเดิม ทุกครั้งค่ะ
ประคบเย็น 3 วัน แล้วเปลี่ยนเป็นประคบอุ่น
- ประคบเย็น: วันผ่าตัดจนถึงวันที่ 3 (นับวันผ่าตัดเป็นวันแรก) ใช้เจลประคบที่โรงพยาบาลให้ เก็บไว้ในช่องแช่แข็งแล้วนำมาใช้
- ประคบอุ่น: ตั้งแต่หลังวันที่ 3 นำเจลประคบเข้าไมโครเวฟ 15–20 วินาที ห้ามอุ่นนานกว่านี้เพราะเจลอาจแตกได้
- ทดสอบที่หลังมือก่อนทุกครั้ง: ช่วงนี้ผิวใต้คางอาจชาชั่วคราวจนรับรู้ความร้อนได้ไม่ดี จึงเสี่ยงผิวไหม้โดยไม่รู้ตัว
ดูแลแผล: ตัดไหมวันที่ 7 เทป 3M 3 เดือน และครีมลดแผลเป็น
ข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายเรื่องแผลมีลำดับชัดเจน คือ ตัดไหม ติดเทปสีขาว แล้วต่อด้วยเทปสีเนื้อระยะยาว และค่อยเริ่มครีมลดแผลเป็นเมื่อแผลหายสนิทแล้วค่ะ
หลังตัดไหม: เทปสีขาวและเทปสีเนื้อ
- วันที่ 7 ตัดไหมที่โรงพยาบาล จากนั้นทีมพยาบาลจะติดเทปปิดแผลสีขาว (Steri-Strip) ให้
- 3 วันหลังตัดไหม แกะเทปสีขาวออก
- ติด เทป 3M สีเนื้อใต้คาง ต่อเนื่อง 3 เดือน ส่วนหลังหูไม่ต้องติด
- อย่าใช้มือถูหรือเกาแผล 1 เดือนหลังผ่าตัด เพราะแผลยังเสี่ยงติดเชื้อ
- ถ้าแผลร้อนมาก หรือปวดมากต่อเนื่องไม่ดีขึ้น ให้มาพบแพทย์
- ถ้าทำร้อยไหมร่วมด้วย แล้วคลำเจอปลายไหมโผล่ออกมาจากรูเข็ม ให้มาให้แพทย์ดูค่ะ
ครีมลดแผลเป็น เริ่มเมื่อไหร่ ทาอย่างไร?
ใช้ เจลซิลิโคน หรือ เจลสารสกัดจากหัวหอม (Allium cepa) อย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่ต้องใช้คู่กัน เริ่มทา 3 เดือนหลังตัดไหม และทาต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือนค่ะ
- ล้างบริเวณแผลเป็นให้สะอาด แล้วซับให้แห้งเบา ๆ
- ใช้เฉพาะเมื่อแผลปิดสนิทแล้วเท่านั้น ถ้ายังมีแผลเปิดอยู่ให้งดไว้ก่อน
- บีบเจลปริมาณเท่าเมล็ดถั่ว ทาบาง ๆ พร้อมนวดเบา ๆ บนแผลเป็น
- รอให้แห้งสนิทประมาณ 1–2 นาที
- ทาวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น
หลังทาอย่าถูหรือเกาแผล เวลาออกแดดให้ทาครีมกันแดดด้วยเสมอ เพราะแสงแดดทำให้แผลเป็นเข้มขึ้นได้ ถ้าระคายเคืองหรือแพ้ ให้หยุดใช้แล้วสอบถามโรงพยาบาล ส่วนแผลเป็นอยู่ตรงไหนและเห็นชัดแค่ไหน อ่านได้ที่ ตำแหน่งแผลเป็นหลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย ค่ะ
3 เดือนแรก: ห้ามเงยหน้า 90 องศานาน ๆ และอาการแข็งที่เป็นเรื่องปกติ
หลังพ้น 2 สัปดาห์แรกไปแล้ว ยังมีข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายบางข้อที่ต้องทำต่อไปจนครบ 3 เดือน และมีบางอาการที่ดูน่ากังวลแต่จริง ๆ เป็นส่วนหนึ่งของการหายค่ะ
ทำไมต้องเลี่ยงการเงยหน้านาน 3 เดือน?
ระหว่างผ่าตัด แพทย์ใช้ไหมละลายเย็บกล้ามเนื้อบริเวณใต้คางไว้ ไหมต้องใช้เวลาค่อย ๆ สลายไป ขณะที่เนื้อเยื่อรอบ ๆ ยึดติดกันจนแน่นหนา จึงควร เลี่ยงการเงยหน้าไปด้านหลังถึง 90 องศาเป็นเวลานาน 3 เดือน เช่น นอนเงยหน้าสระผมนาน ๆ หรือแหงนมองขึ้นข้างบนต่อเนื่องค่ะ
- ระวังการนวดหรือกดแรง ๆ บริเวณที่ผ่าตัด 1 เดือน
- งดอัลเทอร่า (Ulthera) หรือเลเซอร์อัลตราซาวด์บริเวณเหนียงใต้คาง 6 เดือน
แผลแข็ง ตึง หรือชา ปกติไหม?
ปกติค่ะ บริเวณที่ผ่าตัดจะค่อย ๆ แข็งขึ้นในช่วง 2 เดือนแรก แล้วจึงนิ่มลงทีละน้อย ผิวอาจรู้สึกตึงหรือชา โดยมักเป็นมากที่สุดในเดือนที่ 1–2 และอาจคลำเป็นก้อนหรือดูขรุขระชั่วคราว ซึ่งจะดีขึ้นตั้งแต่ราวเดือนที่ 3 เป็นต้นไป งานวิจัยด้านศัลยกรรมต่อมน้ำลายใต้คางรายงานว่า อาการเนื้อเยื่อแข็งตัวหลังผ่าตัดอาจอยู่ได้นานถึง 3 เดือนก่อนจะหายไปเอง
อาการนี้เกิดจากเนื้อเยื่อที่ถูกเลาะแยกระหว่างผ่าตัดกำลังกลับมายึดติดกัน ไม่ใช่สัญญาณของความผิดปกติ ส่วนน้อยอาจมีมุมปากยกได้ไม่เต็มที่จากเส้นประสาทแถวมุมปากถูกกระทบ ซึ่งมักฟื้นตัวภายใน 2–3 เดือนค่ะ
อาการแบบไหนต้องติดต่อทันที แบบไหนรอได้ 2–3 วัน?
ต่อให้ดูแลตัวเองดีแค่ไหน ก็ยังอาจมีอาการบางอย่างเกิดขึ้นได้ ด้านล่างแบ่งตามความเร่งด่วนเป็น 2 ระดับ ให้ดูว่าอาการตรงกับกลุ่มไหน แล้วติดต่อตามนั้นค่ะ
เช็กตัวเองทุกวัน 5 ข้อ
- กินยาครบตามเวลาหรือไม่
- แผ่นแปะหลังหูยังติดดีอยู่หรือไม่
- ขนาดอาการบวมเปลี่ยนไปอย่างไร
- ใส่ผ้ารัดคางกดไว้ตามกำหนดหรือไม่
- วัดไข้
ติดต่อทันที
- มีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป
- บวมขึ้นเร็วและมากผิดปกติอย่างกะทันหัน
- ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ
- มีหนองหรือกลิ่นเหม็น
- แผลแยกออก
- หายใจลำบาก
- สงสัยว่าน้ำลายที่คั่งอยู่ติดเชื้อซ้ำ
ติดต่อภายใน 2–3 วัน
- หลังกินอาหาร บวมมากขึ้นเรื่อย ๆ ต่อเนื่อง
- กดด้วยผ้ารัดคางแล้วยังบวมกลับมาซ้ำ
- อาการไม่ดีขึ้นเลยเกิน 3 วัน
- ผลข้างเคียงจากยารุนแรง เช่น ปากแห้งมาก ตามัว ปัสสาวะลำบาก
น้ำลายคั่ง (ซีอาโลซีล) คืออะไร
น้ำลายคั่ง หรือ ซีอาโลซีล (sialocele) คือภาวะที่น้ำลายจากต่อมส่วนที่เหลือระบายออกไม่ได้ชั่วคราว แล้วไปขังอยู่ตรงจุดที่ผ่าตัดจนบวมขึ้นค่ะ ลักษณะที่พบบ่อยคือ
- บริเวณผ่าตัดนูนขึ้น
- คลำแล้วนิ่ม ๆ เหมือนถุงน้ำ
- บวมมากขึ้นหลังกินอาหาร
- ส่วนใหญ่ไม่ค่อยเจ็บ
น้ำลายคั่งเป็นภาวะที่สร้างความรำคาญ แต่ส่วนใหญ่หายได้ดี โดยมากดีขึ้นภายใน 2–4 สัปดาห์ด้วยยา การกดด้วยผ้ารัดคาง และการเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นน้ำลาย ถ้ากดแล้วไม่ยุบ หรือน้ำลายคั่งเยอะจนก้อนบวมใหญ่ อาจต้องใช้เข็มดูดออก ซึ่งแพทย์ผู้ตรวจจะเป็นผู้ตัดสินหลังตรวจด้วยอัลตราซาวด์ ห้ามนวดบริเวณที่น้ำลายคั่งเองค่ะ
งานวิจัยในวารสาร Plastic and Reconstructive Surgery ปี 2015 ซึ่งวิเคราะห์คนไข้ 112 รายที่ลดขนาดต่อมน้ำลายร่วมกับการดึงหน้า พบน้ำลายคั่ง 5 ราย (4.5%) ทุกรายเกิดในช่วง 1–2 สัปดาห์หลังผ่าตัด ใช้เข็มดูดออกเฉลี่ย 2 ครั้ง และยุบลงภายใน 4 สัปดาห์ ในงานเดียวกันพบเส้นประสาทมุมปากอ่อนแรงชั่วคราว 5 ราย (4.5%) และทั้งหมดหายสนิทภายใน 3 เดือน
อีก 2 ราย (1.8%) ต้องผ่าตัดซ้ำเร็วเพราะเลือดออกคั่งในลำคอส่วนลึก (ก้อนเลือด) โดย 1 รายก้อนเลือดกดทางเดินหายใจจนหายใจลำบาก คณะผู้วิจัยจึงยกให้ภาวะนี้เป็นความเสี่ยงที่ต้องระวังที่สุด ถ้าหลังผ่าตัดคอบวมแข็งขึ้นอย่างกะทันหัน หรือรู้สึกหายใจไม่สะดวก ให้ติดต่อทันที อย่ารอค่ะ ผลข้างเคียงอื่น ๆ และวิธีป้องกัน อ่านต่อได้ที่ ผลข้างเคียงผ่าตัดต่อมน้ำลาย
คำถามที่พบบ่อยเรื่องข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลาย
แผ่นแปะหลังหูทำให้เวียนหัว ถอดออกได้ไหม?
ถอดออกชั่วคราวได้ค่ะ พอดีขึ้นแล้วนำแผ่นเดิมกลับมาแปะต่อได้ หลังถอดให้ล้างมือและผิวตรงที่แปะด้วยสบู่ ถ้าเวียนหัวมากหรือเป็นซ้ำ ให้ติดต่อทีมแพทย์ภายใน 2–3 วัน
ระหว่างแปะแผ่นสโคโพลามีน ขับรถได้ไหม?
ไม่ได้ค่ะ ตลอดช่วงที่แปะแผ่นยาห้ามขับรถและห้ามใช้เครื่องจักร เพราะยาอาจทำให้ง่วง เวียนหัว และตาพร่ามัวได้
กินยาลดน้ำลายแล้วปากแห้ง จะแห้งถาวรไหม?
ช่วงแรกปากแห้งได้จากไกลโคไพร์โรเลตและแผ่นแปะ ในงานวิจัย 112 รายข้างต้นไม่มีใครปากแห้งถาวร แต่มี 1 รายที่ปากแห้งนานเกือบ 6 เดือน ถ้าแห้งมาก ตามัว หรือปัสสาวะลำบาก ให้ติดต่อภายใน 2–3 วัน อ่านเพิ่มเติมเรื่อง อาการปากแห้งหลังตัดต่อมน้ำลาย ค่ะ
แผ่นแปะหลุดก่อนครบ 3 วัน ต้องทำอย่างไร?
แปะแผ่นใหม่ที่หลังหูอีกข้างได้เลยค่ะ แล้วนับรอบเปลี่ยนแผ่นทุก 3 วันต่อจากแผ่นใหม่ จนครบ 12 วันตามที่แพทย์สั่ง
ครีมลดแผลเป็นเริ่มทาได้เมื่อไหร่?
เริ่มได้เมื่อครบ 3 เดือนหลังตัดไหม และแผลต้องปิดสนิทแล้ว ทาบาง ๆ วันละ 2 ครั้ง ต่อเนื่องอย่างน้อย 6 เดือนค่ะ
มีคำถามหลังผ่าตัด ติดต่อทีมภาษาไทยได้ทาง LINE
สรุปข้อควรระวังหลังผ่าตัดต่อมน้ำลายที่ต้องจำให้ขึ้นใจค่ะ
- ยาชุดหลัก 7 วัน ยาลดน้ำลาย 14 วัน ห้ามหยุดเอง
- แผ่นแปะหลังหู 12 วัน เปลี่ยนทุก 3 วัน สลับหู และห้ามขับรถระหว่างแปะ
- ผ้ารัดคาง 24 ชั่วโมงใน 7 วันแรก แน่นแค่พอสอดนิ้วได้ 1 นิ้ว
- เทป 3M ใต้คาง 3 เดือน ครีมลดแผลเป็นอย่างน้อย 6 เดือน
- คอบวมแข็งกะทันหันหรือหายใจลำบาก ติดต่อทันที
ถ้ายังไม่ได้ผ่าตัดและอยากรู้วิธีผ่าตัดหรือขั้นตอนการปรึกษา ดูได้ที่ การผ่าตัดต่อมน้ำลายที่โรงพยาบาลศัลยกรรมมาอิน กำหนดการพักฟื้นและวิธีดูแลอาจต่างไปตามสภาพของแต่ละคน จึงควรสอบถามทีมแพทย์โดยตรงตอนปรึกษาค่ะ
กลับไทยแล้วมีข้อสงสัยเรื่องยา แผ่นแปะ หรือแผล ทักแชทเข้ามาปรึกษาได้ทาง LINE: @339fwnst หรือโทร +82-10-6864-1175 (ล่ามภาษาไทย) ได้เลยค่ะ
※ เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ได้ใช้แทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาทางการแพทย์ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจเกิดผลข้างเคียงได้ กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญค่ะ




